Boven de partijen

Op het station was het een komen en gaan van cellokisten. Blije gezichten, waarboven die kisten uittorenden, vormden een voorproefje van een week waarin de cultuur in Zutphen weer een van haar hoogtepunten beleefde. Een bomvolle buitensoos in de Hanzehof tijdens het drukbezochte zomerfeest op de Groenmarkt, afgetopt met een verrassende vertolking van David Bowie in de kelder van Uffies door de cellisten van het Metropole Orkest. Dat het carillon met zijn klanken boven de stad de cellisten in een hofje vergezelde, en dat de ooit gekapte esdoorn bij de Walburgis, omgezet tot vier instrumenten, midden op de dag de akoestiek van het stadhuis trotseerde, kun je cultureel gezien toch moeilijk een bijzaak noemen. En dan noem ik de koetsen bij kaarslicht en de brocantemarkt nog niet eens, terwijl erfgoed natuurlijk ook cultuur is! 

Het culturele seizoen in Zutphen en in Nederland is gestart. Voor het eerst werd die aftrap buiten Amsterdam gevierd, door de aloude Uitmarkt naar de Stedendriehoek te halen. Met de nieuwe naam De Opening werd duidelijk gemaakt dat alle vormen van cultuur weliswaar in Amsterdam kunnen, maar misschien nog wel beter buiten de ring A10. En zo kreeg Apeldoorn haar gewenste tv-moment, en werd al snel duidelijk dat het komende culturele seizoen geen ‘highbrow’-programma brengt, maar een breed aanbod: ‘voor ieder wat wils’.

Cultuur is belangrijker dan we denken. Want in tijden waarin spanning en irritatie toenemen, is cultuur een medicijn tegen een kort lontje, intolerantie en een overvolle agenda. Het brengt mensen bij elkaar, en dat is goed voor de sociale cohesie, zoals dat in beleidstermen heet. Vanuit mijn raam kan ik dat letterlijk zien als de Groenmarkt vol staat voor een popartiest. Iedereen luistert en schommelt mee, maar nog meer geluid komt van de onderlinge gesprekken, die bijna meer decibellen opleveren dan de bastonen. Zo’n avondje, of het nu in de Hanzehof, de stadhuishal, een hofje of op het plein is, het brengt ons samen. En samen, daar kunnen we niet vaak genoeg de nadruk op leggen.

Cultuur is volgens de dokter ook goed voor je, omdat het je cortex – welke precies weet ik niet meer – stimuleert. Je wordt even op een ander been gezet, het zet je soms aan tot denken, je komt even los van waar je in vastzit en je mag er van alles van vinden, terwijl de cultuur zelf jou niet veroordeelt. Je kunt er heerlijk bij wegdromen en je fantasie op hol laten slaan, zonder dat iemand je voor gek verklaart. Bovendien is mijn ervaring dat genieten van cultuur veel meer energie oplevert dan een vergadering of een verhitte discussie op sociale media.

Dat wij afgelopen week afscheid moesten nemen van oud-raadslid Antje van Dijk, die zich jarenlang inzette voor de cultuur in Zutphen, is een groot verlies. Bij haar afscheid werd nog eens duidelijk waarom deze verbindende en aimabele vrouw zich zo sterk voor cultuur inzette. “Cultuur staat boven de partijen,” zei Antje altijd. En hoe meer partijen er zijn, hoe belangrijker dat is.