Podcast: Wat gebeurde er met de Zutphense Joden uit de Schilderswijk?

ZUTPHEN - Naast gedenkstenen en een boek is er nu ook een podcast over de verdwenen Joodse bewoners uit de Schilderswijk in Zutphen. “Sommige gesprekken zijn heel emotioneel.”

Door Alize Hillebrink

Naast 43 Stolpersteine en het boek ‘Joodse bewoners in Schilderswijk Zutphen’, is er nu ook een podcast onder de gelijknamige titel. In de podcast interviewt Corinne Abbas samen met journalist Leo van Gelderen familieleden van overlevenden én huidige bewoners van de huizen waar Joodse bewoners woonden tijdens de Tweede Wereldoorlog. 

Vast plekje in huis
In het huis van Leonie aan de Warnsveldseweg, maakt de vermoorde familie Kurzmann ‘gewoon’ deel uit van het gezin. Bij de koop van het huis wist Leonie niet dat er een Joods stel in het huis had gewoond. Ze ging op onderzoek uit en maakte kennis met de Joodse familie Kurzmann. De ontdekking emotioneerde haar, “omdat het om mensen gaat die onvrijwillig hun huis hebben moeten verlaten.” Heinrich Kurzmann werd geboren in Wenen en kwam in 1925 aan in Nederland, mogelijk om daarna door te reizen naar New York. Echter, de liefde houdt hem in Zutphen waar hij in 1934 trouwt met Ilse de Levie uit Gorssel. Beiden worden in 1943 via Westerbork naar Auschwitz weggevoerd en vermoord. De foto die bewaard is gebleven van Heinrich Kurzmann, heeft een vast plekje in huis gekregen, vertelt Leonie. Het voelt voor haar alsof ze samen met het echtpaar Kurzmann het huis deelt. Ze schreef er het gedicht ‘De Drempel’ over, dat ze in de podcast voordraagt.

Schaduw boven familie
Journalist Leo van Gelderen, bekend van de podcast ‘Ik heb er geen beeld bij’, is sinds 2021 betrokken bij het project Joodse bewoners in de Schilderswijk en zijn betrokkenheid is groot, mede omdat Van Gelderen zelf van Joodse komaf is. “De hele familie van mijn vaderskant is in de Tweede Wereldoorlog vermoord. Alleen mijn vader overleefde Auschwitz, en de dodenmars naar Dachau die daarop volgde. Dit verleden hangt als een schaduw over onze familie.”

Corinne Abbas, bewoner van de Schilderwijk en initiatiefnemer van het Stolpersteineproject, interviewt samen met Van Gelderen de huidige bewoners van de Schilderswijk die research deden naar de voormalige Joodse bewoners van hun huis. Daarnaast komen de nabestaanden van Joodse bewoners, die tijdens de Tweede Wereldoorlog uit de Schilderswijk werden weggevoerd, aan het woord. 

“De gesprekken in de podcasts zijn mooi, maar ook emotioneel en intens,” vertelt Van Gelderen. “Het zijn verhalen van binnenuit. Over wat het met mensen doet die een Stolpersteine in hun stoep voor hun deur hebben, die in een huis wonen waar mensen gedwongen uit moesten en vermoord werden.”

Gesproken Stolpersteine
Abbas en Van Gelderen noemen de interviews in de podcast ‘gesproken Stolpersteine’. Abbas: “De gesprekken met de bewoners die vertellen over hun zoektocht en hun kennismaking met de verhalen van de voormalige bewoners van hún huis zijn stuk voor stuk monumenten.” Het zijn herinneringstekens ter nagedachtenis aan de vermoorde gezinnen. Bovendien tonen de gesprekken de grote betrokkenheid van de bewoners van onze Schilderswijk en van de nabestaanden, zegt Corinne Abbas.

“De interviews maken ons ervan bewust dat we ons dagelijks moeten blijven inzetten tegen iedere vorm van discriminatie en racisme en dat het belangrijk is om hierover met elkaar in gesprek te blijven,” zegt Van Gelderen. “Hoe cynisch ook, maar het is eigenlijk allemaal heel actueel, want, zijn we na al die jaren wat wijzer geworden? Luister naar elkaar en ga met elkaar in gesprek.”

Podcast
De podcast ‘Joodse bewoners in Schilderswijk Zutphen is vanaf vrijdag 26 januari 2024 te beluisteren via de podcastkanalen van onder andere Spotify, Apple, Google Podcasts. Elke vrijdag volgt een nieuwe aflevering. De verhalen die de bewoners in de podcast vertellen zijn ook te lezen in het boekje ’Joodse bewoners in de Schilderswijk Zutphen – Een zoektocht naar verhalen’. Het is te leen in de bibliotheek Zutphen of digitaal op te vragen via: schilderswijk75jaar@gmail.com.