‘Laat je stem horen’: Burgerzaal decor van levendig slotdebat

ZUTPHEN – De Burgerzaal, maandelijks decor van de gemeentelijke raadsvergadering in Zutphen, vormde zaterdagavond het strijdtoneel van het laatste debat vóór de verkiezingen. Geen langdurige beraadslagingen, maar meteen erop of eronder.

Door Sander Grootendorst

Niet gehinderd door de voorschriften van de officiële vergadering, presenteerde Marlies Claasen de bijeenkomst soepel en met overwicht. Ze hanteerde haar eigen strakke regels. Onder meer door iedereen zeer beperkte spreektijd te geven. Desondanks, of misschien wel daardoor, kwamen de verschillen en overeenkomsten tussen de partijen aardig goed uit de verf. 

En dat aan de hand van vijf stellingen: 1. De historische binnenstad van Zutphen moet autovrij worden. 2. Liever hogere belastingen dan bezuinigen op cultuur. 3. Nieuwe woningplannen in het groen zijn een no-go. 4. Cameratoezicht maakt Zutphen veiliger. 5. Bij elk gemeentelijk project boven de drie miljoen euro krijgen inwoners een beslissende stem.

Dertien partijen doen woensdag een gooi naar de 29 te verdelen zetels. “Dat worden lange raadsvergaderingen als iedereen erin komt”, zei oud-wethouder Jos Hartman, een van de bezoekers in de volle zaal. Het debat sloot breedsprakigheid uit: bij elk van de vijf onderwerpen kwamen twee of drie afgevaardigden het woord – uiteindelijk alle partijen (twaalf lijsttrekkers en – bij Forum voor Democratie – een vervanger); wel mocht iedereen desgewenst maximaal één keer inspreken. Zowel politici als publiek konden vooraf met de groene (eens) of rode (oneens) kant van een bierviltje zijn of haar standpunt over een stelling kenbaar maken: maar dat ging wel héél snel. Het publiek kwam er daardoor niet achter hoe bijvoorbeeld de nieuwkomers LEF en HOI Zutphen over een autovrije binnenstad denken: Claasen liet alleen de lijsttrekkers van de Partij voor de Dieren, Kies Bewust Lokaal en Stadspartij aan het woord.

Autoluw
De stellingen waren bewust scherp geformuleerd om de discussie aan te wakkeren: aan de debattanten de taak in kort bestek nuances aan te brengen. Zoals: autovrij? Daar zijn helemaal geen plannen voor. Autoluw zul je bedoelen! Desondanks wil Petra Ackermans (Kies Bewust Lokaal) bij elke maatregel om ergens auto’s te weren – bijvoorbeeld van ’s-Gravenhof – de garantie dat er dicht in de buurt alternatieve parkeergelegenheid komt. Wouter Welker (PvdD) benadrukt het essentiële belang van meer groen en minder uitlaatgassen en verkeersgevaar, Gerard Pelgrim (Stadspartij) stelt dat je eerst de huidige parkeerplaatsen in kaart moet brengen: dat onderzoek loopt. “En dan zorgen voor goede bewegwijzering.”

Cultuur
Ook de stelling dat je per definitie niet moet bezuinigen op cultuur was (te) kort door de bocht. Jorn Lok (VVD) onderschreef het economische belang van cultuur voor Zutphen, maar stelde dat je – als er bezuinigd moet worden – naar alle sectoren moet kijken, ook naar cultuur. Yvonne ten Holder (D66) ging daar fel tegenin: je gooit het kind met het badwater weg, betoogde zij. Ze kreeg steun uit het publiek van Lisette Lagerweij, directeur van de Muzehof, die met één kanttekening de angel uit de discussie trok: “Slechts twee procent van de begroting gaat naar cultuur.”
Anders dan bij reguliere raadsvergaderingen kreeg ook het publiek het woord. Zo liet eigenaar Han Nieuwenhuis van Boek & Buro weten dat je naar zijn opvatting een met de auto bereikbare binnenstad (“wat essentieel is”) heel goed met ‘groen’ kunt combineren en meldde Robbert Veenendaal, voorzitter van Bedrijvenkring Zutphen zich bij stelling 5 over burgerparticipatie. Hij vindt onder meer de spreektijd die inwoners bij raads- en andere vergaderingen krijgen veel te kort: “Je moet binnen vier minuten je hele verhaal vertellen en dan gaat het circus weer door.” Dat mag voor ervaren politici een koud kunstje zijn, inwoners haken bij voorbaat af als ze van die eis horen, aldus Veenendaal.

Mandaat
Daarmee raakte hij de kern van de pittige woordenwisseling tussen Lisette Beltman (HOI Zutphen) en Karin Oldenhuis (ChristenUnie). Beltman wil dat burgers bij elk besluit waarmee meer dan 30.000 euro is gemoeid kunnen meepraten, Oldenhuis noemde voorbeelden van gecompliceerde besluiten van drie miljoen euro en meer die door de gemeenteraad weloverwogen zijn genomen. “De kiezer geeft ons een mandaat om vier jaar lang besluiten te nemen op basis van alle informatie die we hebben. Niet alleen voor onze eigen kiezers, maar de hele gemeente.”
Beltman vraagt zich waarom zoveel burgers in Zutphen zich dan blijkbaar niet gehoord voelen. Oldenhuis: “Je kunt je in elk geval laten horen door te gaan stemmen.” “Maar zodra de stembussen zijn gesloten, is er toch nauwelijks meer contact?” zei Beltman. Oldenhuis erkende dat het zaak is de gehele raadsperiode de energie van de verkiezingscampagne vast te houden.

Woningbouw
De debatten over de andere onderwerpen verliepen wat tammer, mede omdat de standpunten over woningbouw van de SP (“de gemeente moet zelf bouwen en het niet aan projectontwikkelaars overlaten” en Burgerbelang (“dat is geen gemeentelijke taak en daar hebben geen expertise”) onverenigbaar ver uit elkaar liggen, terwijl GroenLinks-PvdA en Burgerbelang blijvend van mening verschillen over woningbouw in het open landschap buiten de ring (GL-PvdA vindt van niet, Burgerbelang van wel).
In het debat over cameratoezicht tussen Ellenora Maarsen (LEF) en Mark Purperhart (CDA) bepleitte de debuterende Maarsen meer aandacht voor de achtergrond van overlast door jongeren in plaats van “je laten bespieden door de overheid.” “Dat is symptoombestrijding”. Purperhart benadrukte dat het er altijd een afweging moet zijn tussen veiligheid en privacy, maar dat cameratoezicht zijn nut al wel bewezen heeft.
Een bezoekster zei: Verliep elke raadsvergadering maar zo rumoerig-en-toch-in-goede-sfeer als deze debatavond. Met zoveel enthousiast publiek erbij dat ook zijn stem kan laten horen. Dat laatste kan en moet beter, vindt niet alleen HOI Zutphen, maar in wezen alle partijen (de een harder geformuleerd dan de ander).

Spannende tijd
“Ik denk dat we in de afgelopen jaren nog nooit zo’n mooi debat hebben gehad”, complimenteerde burgemeester Wimar Jaeger Marlies Claasen. “We gaan nu een spannende tijd tegemoet. Waarschijnlijk heb je met 750 stemmen een zetel in de nieuwe gemeenteraad.”
Vrijdagmorgen weten de debatterende partijen zeker of en zo ja met hoeveel personen ze de degens in de arena van de Burgerzaal de komende vier jaar met hun politieke concurrenten mogen kruisen.