Veertig jaar in de ban van het modelspoor

ZUTPHEN – Beeld je even in dat het thuishonk van de dit jaar jubilerende Modelspoorclub Zutphen een treinwagon is en dat die, zodra je bent ingestapt, meteen begint te rijden. En dat het daarna, met een korte tussenstop, bijna tweeënhalf uur duurt voordat je op het station aankomt waar je eindelijk uitstapt.

Door Sander Grootendorst

In werkelijkheid bleef het thuishonk vanzelfsprekend al die tijd op z’n plek, maar het voelde voor de bezoeker als een lange reis door de wonderlijke wereld van het modelspoor waarover de leden vertelden met het enthousiasme van een kind en de kennis van de ervaren modelspoorhobbyist. En natuurlijk lieten ze uitgebreid de banen zien waarop het allemaal gebeurt. Zoals de stoomtrein waarvan locomotief die echt stoom uitstoot en onmiskenbaar stoomlocomotiefgeluid maakt, tot lange goederen- en moderne passagierstreinen. Niet te vergeten: de scenery, zoals ze het zelf noemen: de stations- en overige gebouwen, het landschap, de mensfiguurtjes, de autootjes, het vee... veel te veel om op te noemen. Hé, daar staat zowaar een trainspotter langs de rails, met zijn camera in de aanslag – en die flitst nog ook.

Even terug naar het startpunt. Dat van de Modelspoorclub wel te verstaan. Niet één van de huidige dertig leden was er in 1986 bij, maar Marco Wessels, lid sinds 2001, is in de archieven gedoken en vertelt over de geschiedenis van de club. “In een lokale krant werd een advertentie geplaatst: modelspoorhobbyisten gezocht. Daar kwamen voldoende reacties op. Na een tijdje hadden ze behoefte aan een gezamenlijke vaste plek en dat werd buurtcentrum De Uitwijk in de Zuidwijken.”
Volgende station: toenmalig wijkcentrum Het Uilenest in De Hoven, waar een modulebaan (bestaande uit meerdere losse segmenten) werd aangelegd naar Duits voorbeeld. Maar het wijkcentrum zou worden getransformeerd tot een gezondheidscentrum, dus moest er weer van locatie worden gewisseld: “We konden terecht bij de Christelijke Jeugdvereniging (CJV) Het is toen ook gelukt om er een jeudggroep bij te krijgen.”

Doos
Die jeugdgroep is er nu niet meer. Weliswaar zijn er bij elke open dag wel kinderen die ter plekke gefascineerd raken, zoals de Modelspoorclubleden zelf ooit ook. “De meesten van ons hadden thuis een baantje met treinen. Maar op een gegeven moment verdween het toch weer in een doos”, zegt Roel Pelsinger.
Totdat je op latere leeftijd de smaak weer te pakken krijgen, de doos van zolder haalt, nieuwe treintoestellen gaat kopen, en erachter komt dat je hobby niet alleen nog steeds veel beoefenaars kent, maar ook sterk is gemoderniseerd, het computertijdperk is ingegaan.

Ondertussen is de Modelspoorclub, nog met een omweg via Brummen, op zijn eigen eindstation aanbeland: pal achter de grote parkeerplaats tussen de Hanzehal en de kantine van voetbalvereniging AZC. Adres: Fanny Blankers-Koenweg 6. Wessels: “We wisten dat dit gebouw vrijkwam, klopten bij de gemeente aan en kregen het. Dat was in 2010. We hebben het zelf gemaakt tot wat het nu is. We staan helemaal op eigen wielen.”

Automatisering
De oprichters zouden versteld staan van wat er in veertig jaar is veranderd. Pelsinger: “De automatisering heeft toegeslagen in onze hobby. Marco kan via een speciaal programma twaalf treinen tegelijk laten rijden, de computer stuurt ze aan.” Wessels: “De volgende stap is dat je dat via Bluetooth op je telefoon doet. En dat je bijvoorbeeld een cameraatje in de locomotief plaatst, zodat je met de machinist kan meekijken naar de scenery.”

Twee grote vaste banen staan opgesteld in het clubhuis, een met het drie-railsysteem en een met het tweerailsysteem. Er is nog een derde, kleinere, het zogenoemde N-formaat. De ‘tweerailer’ is de totaal geautomatiseerde, één persoon kan die in zijn geheel bedienen. Wessels stelt de computer in en daar vertrekken al enkele treinen. Denkbeeldige machinisten houden keurig halt voor rode lichten en rijden door bij groene. Passagiertjes wachten op perrons tot hun trein komt voorrijden. Het wordt nooit overvol op het spoor, want onder de baan een ‘schaduwstation’ gebouwd, zeg maar: de remise. Bovengronds is het allemaal net echt: je voelt je als toeschouwer een vogel die boven de spoorwegen zweeft. De mannen raken niet uitgepraat over wat er te zien is én wat er nog bij gaat komen. “De baan is nooit af.”

Inventief
Dat geldt precies zo voor de drierailsysteembaan, eveneens computergestuurd, maar handmatig bediend. “Wil je hier treinen gelijktijdig laten rijden, moet je met meer mensen zijn”, legt clublid Marcel van Eeden uit. Hij pakt een reeks wagons uit zijn treinkoffer en plaatst ze een voor een op de rails. Ieder clublid kan zijn eigen treinen meenemen en hier laten rijden. “Plus het mooie van het delen van een hobby en kennis uitwisselen.” Van Eedens trein passeert het station dat de madurodamversie vormt van NS-station Dieren-Doesburg. Hij wijst op een klein marktje dat ertegenover plaatsvindt en op een brand die net wordt geblust. De rookontwikkeling is heel inventief uitgebeeld met watjes. De leden van de Modelspoorclub beschikken over een inspirerende dosis fantasie.

Open dag
Al die technologische en creatieve vaardigheid kun je meebeleven op de open dag, zaterdag 19 september van 10.00 tot 16.00 uur. Alle leeftijden zijn welkom (kinderen onder begeleiding). Je kunt treinmaterieel kopen of ruilen. Zie ook: msczutphen.nl