Vrijheid

Onlangs organiseerde Defensie militaire trainingen rondom Zutphen. Groot materieel trok uit, gevechtsvliegtuigen vlogen ronkend rakelings langs de Walburgiskerk en inwoners van Zutphen waren van tevoren gerustgesteld dat er wel geschoten zou worden, maar enkel met losse flodders. De oefening vormt een wrange aanloop naar de zwaarwichtige plechtigheden rondom 4 en 5 mei. Hoe kunnen we tijdens de dodenherdenking met uitgestreken gezichten zeggen: ‘Dit nooit meer,’ terwijl het overal om ons heen zindert van de politieke spanning?

We leven in een land waar een politicus trots is dat ze een uitje naar de Efteling voor vluchtelingenkinderen weet te verhinderen, een land waarin bevolkingsgroepen worden zwartgemaakt, een land waarin het steeds gewoner wordt om enkel voor je eigen belangen op te komen, een land waarin de angst regeert dat we iets van onze luxueuze verworvenheden op zouden moeten geven voor een ander. Angst dat een Syrisch kind een plekje in de python inneemt van ons belastinggeld, mogelijk ten koste van ons plezier.

Het is symbolisch voor hoe diep we gezakt zijn in Nederland. Het is niet eens ‘eigen volk eerst’, het is ‘eigen hachje eerst’. We worden opgezweept om noodpakketten in te slaan zodat we allemaal op ons eigen eilandje goed voorbereid zijn als het noodlot toeslaat.

Op allerlei plekken in de wereld is dat véél reëler aan de orde, maar de nationale organisatie van de 4 meiherdenking heeft liever niet dat daar duidelijk aan gerefereerd wordt, met name de gruwelijke situatie in Gaza moeten we maar even niet over beginnen. We vieren nationale feestdagen in een tijd waarin er weinig is om trots op te zijn, in een tijd waar nationalisme een wrange bijsmaak begint te krijgen.

‘Dit nooit meer.’ Men toont pas echt respect voor de doden als deze woorden niet huichelachtig worden uitgesproken. Als bij deze woorden acties horen die ook echt iets bijdragen aan vrede in de wereld. Als we investeren in medemenselijkheid en niet alleen in onszelf. Als Nederland niet wegkijkt van genocide, maar opstaat en daadwerkelijk zegt en meent: ‘Dit nooit meer.’