Martinuskerk in Warnsveld op weg naar multifunctionele toekomst

WARNSVELD – Eeuwenoud beeld, gegrift op het netvlies van elke Warnsvelder: het dorp dat opdoemt als je er vanuit het westen over de Rijksstraatweg naartoe rijdt. De toren van de Martinuskerk trekt alle aandacht. Het gebouw is klaar voor een multifunctionele toekomst.

Door Sander Grootendorst

De kerk is duizend jaar oud en het heeft de functie van destijds behouden. “Het is als godshuis in gebruik”, zegt Harry Renneboom, lid van de stichting Vrienden van de Martinuskerk. “En dat blijft ook zo: als basis voor de zondagse kerkdiensten, huwelijks- en begrafenisplechtigheden.” Geen reden om het om te toveren tot bedrijfshal of appartementencomplex – iets waar veel andere kerkbesturen zich wel toe genoodzaakt zagen. Collega-Vriend Wim Riefel: “We kunnen ons nog heel goed redden, we zijn een levende kerk en financieel gezond. Maar we moeten ook vooruitdenken.”

Ook Warnsvelds oermonument heeft niet meer de centrale betekenis voor de dorpsbewoners die het ooit had, en dat terwijl het daartoe alles in zich heeft, ook voor niet-kerkelijke doeleinden. “Neem alleen al de fraaie akoestiek”, zeg Riefel. “En het is echt een aangename ruimte, niet te klein, niet te groot. De Vrienden proberen diverse nieuwe activiteiten in de kerk te stimuleren. Ons streven is het gebouw multifunctioneel te maken.”

De mogelijkheden daartoe zijn al sterk toegenomen sinds vorig jaar de banken zijn vervangen door comfortabele stoelen. Zet je die aan de kant, heb je een enorme balzaal. Of discotheek. Om dat maar meteen duidelijk te maken: nee, een discotheek, of een poptempel, dat zal de Martinus niet worden. “Het laat zich niet rijmen met het stiltecentrum, het deel van de kerk dat overdag geopend is.” Maar, filosoferen de beide bestuursleden alvast vooruit, wat zou het mooi zijn als hier elke zondagmiddag iets op cultureel gebied – in de breedste zin van het woord – te doen zou zijn, “zodat Warnsvelders, en natuurlijk ook Zutphenaren, of mensen van verder weg, op zondag tegen elkaar zeggen: even kijken wat er in de kerk te beleven valt.” De Vrienden blijven nog even aan de voorzichtige kant: “Eerst maar eens zien of één zondagmiddag in de maand gaat lukken, of eens in de veertien dagen.” 

Als het allemaal volgens planning verloopt, kan de ‘multifunctionele Martinus’ over een jaar van start. Dan is de interne verbouwing afgerond. “Nou ja, verbouwing”, zegt Renneboom, “dat klinkt zo ingrijpend, ik spreek liever van bouwkundige aanpassingen.” Een rijksmonument moet aan tal van eisen voldoen, en terecht, vinden Renneboom en Riefel. “We willen er zuinig op zijn; maar tegelijkertijd aan iedereen laten zien wat een prachtige kerk het is. Zeker ook aan de Warnsvelders zelf, want – met uitzondering van de kerkgangers (de protestantse gemeente omvat Warnsveld en Leesten), zien we die veel minder vaak dan toeristen.” Overigens worden er al activiteiten ontplooid buiten de reguliere religieuze rituelen om, zoals exposities en concerten, zoals zondag 13 oktober: optreden Flower to the People, een voorproefje van wat in de toekomst structureler te gebeuren staat. 

Transparant
Terug naar de geplande aanpassingen. Renneboom: “De toiletten worden verplaatst en er komt een invalidentoilet bij. En we krijgen een keuken. De preekstoel wordt vanwege een betere ruimteverdeling een kwartslag gedraaid.” Het gebouw wordt bovendien verduurzaamd, onder meer met verwarmingspanelen en tochtsluizen. Een goed voorbeeld van hoe verduurzamen samen kan gaan met de beoogde “grotere openheid naar de samenleving” is de aanpak van de zijdeuren. Riefel: “Daar worden glasdeuren vóór geplaatst. Voorbijgangers kunnen in de kerk kijken. Zo wordt de Martinus letterlijk en figuurlijk transparant.”

Wat bijvoorbeeld maar weinig mensen weten is dat het gebouw beschikt over “drie bijzondere instrumenten”, zegt Riefel (zelf musicus). “Ken je het fantastische vroegromantische orgel? Dan hebben we ook nog een schitterend barok-kabinetorgel. En een concertpiano.” Allicht worden er in de kerk-nieuwe-stijl straks de nodige concerten te geven, met deze of andere instrumenten. “Maar de activiteiten hoeven zich zeker niet te beperken tot muziek. Denk bijvoorveeld aan lezingen… We zijn benieuwd wat er aan ideeën op ons afkomt. Yoga? Ook welkom.”

‘Kerk geen pandjesbaas’
Tot het eigendom van de Martinus behoorde tot voor kort De Eekschuur, er schuin tegenover. “Maar de kerk wil geen pandjesbaas meer zijn”, zegt Renneboom. “De zalen in het pand werden verhuurd aan wie bijvoorbeeld een vergaderlocatie nodig had. Maar er moest nodig worden geïnvesteerd, in de zomer zaten mensen op de bovenverdieping te zweten. Een lift was ook dringend gewenst. Algehele verduurzaming. Het kerkbestuur heeft toen gezegd: verhuren van zaaltjes is geen eigenlijke taak voor ons. De Eekschuur is dus verkocht.” De kerk hield er overigens ook eigen vergaderingen en dat kan dus nu niet meer. “Eén van de aanpassingen in het kerkgebouw is dan ook dat er een vergaderruimte bijkomt.”