Gezonde bodem, gezonde mensen: aanpak op De Velhorst betaalt zich uit

Arjen van Buuren schrijft boek over zijn natuurinclusief landbouwbedrijf

ALMEN – Het kan. Het kan echt. Het is op landgoed De Velhorst in Almen bewezen: “Een natuurinclusief bedrijf opzetten. Zonder bestrijdingsmiddelen. Waar je je boterham kunt verdienen en waar je de verdwenen natuur ziet terugkeren.”

Door Sander Grootendorst

Dat zei Udo Hassefras, tot voor kort gebiedsmanager Achterhoek van Natuurmonumenten, zondag bij de presentatie van het boek waarin Arjen van Buuren het hele proces beschrijft dat hij en zijn vrouw Winnie een kleine zeven jaar geleden zijn aangegaan. De titel en de ondertitel van het boek vertellen Van Buurens visie en aanpak in een notendop: Gezonde bodem, gezond voedsel, gezonde toekomst. Samen op pad naar een biodivers landschap.

Kernwoord in het boek én op de bijeenkomst in de stal van het bedrijf: bodem. De grond onder ons bestaan. Uitgever Pieter van Knippenberg in zijn inleiding: “De bodem is geen grijze massa, maar een levend ecosysteem, een spons, die water zuivert, koolstof vastlegt, vruchtbaarheid opbouwt. Weten jullie hoeveel micro-organismen er passen in een theelepel grond, dat wil zeggen gezonde grond? Miljarden! Meer dan er mensen op aarde zijn. Die zich daar helemaal niet bewust van zijn. Die denken: bodem, ach, dat is maar stof.”

Startpunt
Het besef van die rijkdom van de natuurlijke bodem is essentieel voor de toekomst van de mensheid. Dat is de boodschap van Van Buurens boek. Van Knippenberg: “Gezonde bodem, gezonde planten, gezonde dieren, gezonde mensen. Daar gaat dit boek over. Het bevat verhalen uit het veld die ons raken. Heldere uitleg van soms zeer complexe processen, maar begrijpelijk beschreven, foto’s en tekeningen ter illustratie van wat je met woorden niet volledig kunt uitleggen. Ook praktische handvatten vind je erin. Na lezing ga je anders kijken, praten en doen. Laat dit boek een startpunt zijn, een uitnodiging om samen te werken aan een biodivers landschap dat water vasthoudt en voedsel van kwaliteit oplevert. Voor ons en voor de generaties na ons.”

Kop en schouders
De uitgever was vol lof over Van Buuren, door wiens “enorme kennis van regeneratieve landbouw” hij al bij het eerste contact werd aangestoken. Wat al eerder de medewerkers van Natuurmonumenten was overkomen. Nadat de twee pachters op het landgoed er vrijwel gelijktijdig mee ophielden, achtte Natuurmonumenten de tijd rijp om hier natuurinclusieve landbouw te realiseren. Er waren meerdere kandidaten, maar het plan van Arjen en Winnie van Buuren “stak er met kop en schouders bovenuit”, zei Hassefras destijds in de krant. Voeg daarbij een grote dosis bevlogenheid, die zich zondag ook weer uitte in Van Buurens eigen toespraak. Het meest opvallende misschien wel: de vele mensen die hij naar voren riep om een ‘eerste exemplaar’ cadeau te doen. Allemaal hebben ze bijgedragen aan de totstandkoming van het boek, van landbouwkundigen tot fotografen, van ‘goeroe op het gebied van gezond voedsel’ Rineke Dijkinga tot vertegenwoordigers van bedrijven waar de Van Buurens mee samenwerken zoals de Zutphense bakkerij De Driekant. En “last but not least” Arjens zus, zijn moeder en Winnie herself.

Het was meer dan symbolisch: de organismen in de bodem kunnen het niet alleen, de mensen die vanuit die bodem werken aan gezond voedsel ook niet. Het gaf de bijeenkomst een gevoel van saamhorigheid. 

Mest
Te midden van alle dankbetuigingen kwam er ook aardig wat informatie naar voren, als een voorproefje op wat de lezer van het boek verwachten kan. Zo riep Van Buuren Jan Dirk Hekma naar voren, die hij prees om zijn ‘droge humor’ (zonder humor kom je nergens…), en specifiek om zijn onderzoek, in zeven landen, naar residuen van bestrijdingsmiddelen in mest. “Honderd verschillende monsters heeft hij genomen en het bleek dat dat van ons de minste residuen bevatte.” Een gevolg van de gesloten kringloop op het bedrijf: “Geen input van krachtvoer, kunstmest, chemie, etcetera.”Garantie voor vitaliteit.

Eerste zaadje
Arjens ouders schiepen de basis – de bodem – voor de manier waarop Van Buuren in het leven staat. “Ze hebben mij en mijn zus in onze jonge jaren meegenomen op wandelingen in heel Nederland en in Frankrijk en ons de waarde van de natuur laten zien. Op verjaardagen kreeg ik boeken over planten en vogels. Daar is het eerste zaadje geplant van mijn liefde voor de natuur. Die heb ik uiteindelijk geïntegreerd in mijn bedrijfsvoering. Ik besef dat de natuur mijn mooiste werknemer is.”
Die natuur is in het boek volop aanwezig, onder meer in mooie foto’s van Michiel Schaap.
De natuur, die op De Velhorst jarenlang achteruit was gekacheld en zich in minder dan zeven jaar wist te herstellen. Udo Hassefras: “Er zongen nul geelgorzen, dit jaar waren het er zes. Ik had er als vogelringer vanmorgen vroeg nog eentje in handen.”

Hoopvol nieuws voor de natuur, hoopvol nieuws voor de landbouw, hoopvol nieuws voor de mens.
Arjen en Winnie van Buuren hebben daarvoor de bodem gelegd.

Arjen van Buuren: Gezonde bodem, gezond voedsel, gezonde toekomst. Uitgeverij 202Publishers