Joop Holthausen pakt nog één keer uit: ‘Dit is hét ultieme wielerboek’

BRONKHORST - Hij kreeg er al de prijs voor Nederlands beste sportboek van 2005 voor, maar met het verstrijken van de tijd stelde Joop Holthausen (79) uit Bronkhorst vast dat hét boek over Raleigh nog niet klaar was. Vol nieuwe details en nooit vertoonde foto’s verschijnt nu ‘Het slotakkoord van Raleigh’, een imposant eerbetoon aan een iconische wielerploeg.

Door Luuk Stam

Talloze keren tekende hij de namen van Joop Zoetemelk, Hennie Kuiper, Henk Lubberding en al die andere toppers van toen op. Geen wielerjournalist die in zijn leven meer schreef over de zeer succesvolle Nederlandse TI Raleigh-ploeg dan Joop Holthausen. Voor wie dat feit nog durfde te betwisten, is nu ook het laatste beetje twijfel weggenomen. Onder het toeziend oog van tal van oud-renners en andere prominenten uit de wielerwereld presenteerde Holthausen maandagmiddag (4 november) in ’s-Hertogenbosch zijn nieuwe boek Het slotakkoord van Raleigh, dat niet minder dan 720 pagina’s telt.

De van oorsprong Zutphenees die vanaf eind jaren zestig tot in de jaren tachtig als sportverslaggever voor onder meer dagbladen Trouw en Het Parool werkte, volgde de grote wielerwedstrijden jarenlang op de voet. Zo maakte hij van dichtbij mee hoe de Raleigh-ploeg van ploegleider Peter Post tussen 1974 en 1983 uitgroeide tot wat Holthausen in zijn nieuwe boek ‘een formatie van sprookjesachtige dimensie’ noemt. Raleigh behaalde maar liefst 905 overwinningen waaronder 22 ploegentijdritten. Hoogtepunt was de eindwinst van Joop Zoetemelk in de Tour de France in 1980, een Tour waarin Raleigh elf ritzeges boekte.

Fundament
Over het succes van de ploeg schreef Holthausen – woonachtig in het stadje Bronkhorst – bijna twintig jaar geleden al Het geheim van Raleigh, sportboek van het jaar in 2005. Wat er nu ligt, is een totale make-over van die uitgave. Met het boek van toen als fundament ging Holthausen samen met collega-schrijver Jacob Bergsma opnieuw aan de slag. Op basis van nieuwe interviews en speurwerk zijn verhalen herschreven en details toegevoegd, al komt een deel ook terug. “Want er zijn ook renners overleden, die ik eerder heb gesproken”, verklaart de schrijver. “Hun verhalen horen erbij, een monument als dit moet compleet zijn.”

Wie door het bijzondere boekwerk heen bladert, komt niet alleen de vele successen tegen, maar ook de historie en het ontstaan van de ploeg. Het Engelse bedrijf TI Raleigh zocht begin jaren zeventig een middel om reclame te maken voor hun fietsen. “De Raleigh-fietsen bestonden al wel in Nederland, maar het waren heel statige fietsen”, vertelt Holthausen. “De dominee reed erop, of de pastoor, of de dorpsarts. Fantastisch materiaal, maar de gewone man kon dit niet betalen. Toch zag Raleigh een afzetmarkt in Europa, het bedrijf wilde groeien.”

De gewenste aandacht kwam er volop. Tot en met 1983 – toen de ploeg na heel wat onderlinge strubbelingen uit elkaar viel – reden de Raleigh-mannen aan de lopende band in de prijzen. “Een halve eeuw later terugkijkend, besef je pas de historische betekenis van de equipe die na een aarzelende start in 1974 steeds nadrukkelijker de internationale wielerpodia heeft bevolkt”, schrijft Holthausen in het vuistdikke werk, waarbij hij ook benadrukt dat voor dat uiteindelijke succes met name de Nederlandse renners verantwoordelijk waren.

Zie daar het verschil met de huidige Jumbo-ploeg, die ook onder de Nederlandse vlag rijdt en de laatste jaren eveneens toonaangevend was in het mondiale wielrennen. De Belgische alleskunner Wout van Aert is een uithangbord. En vorig jaar fietste de ploeg onder de naam Jumbo-Visma in de grote rondes een unieke trilogie bij elkaar. “Maar dat gebeurde met een Deen, een Amerikaan en een Sloveen”, wijst Holthausen op de eindoverwinningen van Jonas Vingegaard (Tour), Primoz Roglic (Giro) en Sepp Kuss (Vuelta).

Waardevol
Aan de grote leestafel in zijn woonkamer in Bronkhorst kan de schrijver er kort over zijn. “Je hebt met Jumbo niet de identificatie met je Nederlandse helden zoals die er in de Raleigh-tijd was. Mannen als Zoetemelk, Kuiper, Knetemann, Raas, Lubberding, Van der Velde, daar schaarde iedereen zich achter. Nederland stond in die zomer van 1980 op z’n kop. Dat de jongere generatie van nu er minder mee heeft, dat begrijp ik. Zij hebben het niet meegemaakt. Maar dat neemt niet weg dat dit voor de wielersport ook nu nog een heel waardevol boek is.”

Het geheel is aangekleed met honderden nooit eerder gebruikte foto’s, waarbij de makers volop medewerking kregen van gerenommeerd wielerfotograaf Cor Vos, wiens carrièrestart samenviel met de opkomst van Raleigh. Veelal vanaf de motor maakte Vos in de wedstrijden vele honderden foto’s, het gros daarvan haalde nooit de krant. Steevast was er haast geboden. Als fotograaf wist hij waar in de geschoten reeksen de meest bruikbare foto’s zaten, die pikte hij eruit. De rest van de negatieven ging in stofmappen, Vos keek er nooit meer naar om. 

Tot nu. Speciaal voor dit boek is de wielerfotograaf diep zijn archief ingedoken, veel van deze beelden zijn ontwikkeld en gedigitaliseerd. Het maakt dat er in het nieuwe boek maar enkele tientallen foto’s uit dat van 2005 terugkomen, alle andere foto’s – in totaal bijna achthonderd – zijn nooit eerder vertoond. “Het ziet er dus ook totaal anders uit”, zegt Holthausen. “Daarbij hadden we een fantastische grafisch vormgever, iemand met veel gevoel voor kunst. Ik heb nog nooit zo’n mooi boek gezien als dit. Ik durf wel te stellen: dit is hét ultieme wielerboek.”

Beroep
Ook voor Holthausen persoonlijk voelt deze uitgave als een kroon op zijn werk, als het slotstuk van een journalistieke carrière die zich ook lange tijd buiten de sport afspeelde. Zo versloeg hij voor Het Parool onder meer de val van de Berlijnse Muur in 1989. De ziekte van zijn vrouw Wilma – zij overleed in 2006 – dwong Holthausen in 2003 te stoppen als dagbladjournalist, het beroep waarvan hij al jong droomde. Als jochie van negen las hij al kranten: verhalen over de Tour, maar ook over allerlei andere wereldgebeurtenissen. “Dat vond ik fantastisch”, blikt hij terug. “Ik vroeg aan mijn moeder: ‘Wat zijn dat voor mensen, die dit allemaal opschrijven?’ Ze zei: ‘Dat zijn journalisten.’ Ik zei: ‘Dat wil ik worden, journalist.’”

Dat hij later in dit vak ook in de wielersport rolde, kwam niet uit de lucht vallen. De Amsterdamse Tourstart in 1954 waarbij de Nederlandse ploeg kopmannen Wim van Est en Wout Wagtmans naar voren schoof, staat Holthausen nog helder voor de geest. Het wielervuur in hem was definitief ontbrand, deze sport zou hij blijven volgen. Voor 125 gulden – ‘een godsvermogen’ – verkreeg hij zelf ook een racefiets. Hij won als nieuweling zelfs een aantal wedstrijden, maar in zijn verdere leven zou Holthausen toch vooral over deze sport schrijven. 

Na het werk voor de kranten volgden in de voorbije twintig jaar meerdere wielerboeken, onder meer over Raleigh-mannen Hennie Kuiper (2017) en Joop Zoetemelk (2013 én 2020). Al vaker sprak Holthausen over zijn allerlaatste boek. Maar dit werk is toch wel écht zijn finale kunstje? De zeventiger lacht. “Hennie Kuiper belde laatst op, hij zei: ‘Ik ken jou, jij gaat er hierna nog één maken.’ Dat denk ik zelf niet, hoor. Als ik er nog één maak, dan is het geen sportboek. Misschien iets met politiek. Maar ik ben bijna 80, het houdt een keer op.”

Voor nu is Holthausen vooral trots op wat er is gerealiseerd. Hij hoopt er vele liefhebbers een groot plezier mee te doen. Lovende reacties kunnen welhaast niet uitblijven. De woorden van de inmiddels 77-jarige oud-Tourwinnaar, die in dit boek het voorwoord schreef, zijn alvast prachtig: ‘Ik ben geen lezer. Ik ben ook geen prater. Maar over Het slotakkoord van Raleigh kan ik met recht zeggen: met de warme aanbeveling van Joop Zoetemelk.’

‘Het slotakkoord van Raleigh’ van Joop Holthausen en Jacob Bergsma verschijnt bij Kick Uitgevers. Het boek kost 99 euro en is te verkrijgen via www.kickuitgevers.nl