Weten we eigenlijk nog waar we naar kijken?

De afgelopen week was ik in Spanje. Net als in kranten in andere Europese landen, was de plotselinge en massale toestroom van vluchtelingen naar Ceuta voorpaginanieuws. Het Spaanse verhaal verschilt van wat men in de Nederlandse pers schrijft. En op LinkedIn wordt weer een andere waarheid geschetst, die dan weer haaks staat op de Italiaanse werkelijkheid. Weinig berichten over de minstens 141 doden die er vielen. Zitten we eigenlijk wel naar dezelfde gebeurtenis te kijken?

Alsof Lampedusa drie jaar geleden was vergeten, maakte de Italianen van Ceuta hun eigen veiligheidsrisico. Ze sloten de ‘Schengengrens’ met Spanje. Geen auto-ongelukken bij de grens, maar 100% controles op vliegvelden en havens voor degenen die uit Spanje kwamen. Vanuit Marokko kwamen diplomatieke verwijten over kolonialisme: wat moet zo’n eeuwenoude Spaanse enclave op Afrikaans grondgebied? Of lieten, zoals de Spanjaarden dachten, de Marokkanen dit expres gebeuren om de kwestie van de enclaves nog eens goed op de agenda te zetten?

Ondertussen klaagde de Finse minister dat Schengen afgeschaft moest worden omdat ‘ze’ allemaal naar het noorden (lees: Finland) komen. Nederlandse ministers deden een duit in het zakje over het failliet van de Europese migratiepolitiek. Op LinkedIn ondertussen de commentaren dat de Russische online propaganda het Ceuta-drama succesvol op de telefoons van Europese politici gebruikt om de desintegratie en verdeeldheid in de Europese unie te versterken. ‘Gelukkig’ kon het kamp Trump de beelden gebruiken om te laten zien dat dankzij ‘hun hek’ zoiets in de VS niet meer kan gebeuren.

Ondertussen dreven er minstens 141 doden op de golven, en waren ongeveer 70.000 van de 72.000 vluchtelingen binnen enkele dagen terug aan de andere kant van de poort. En de kans dat de laatste, met name minderjarigen, het vaste land van Europa bereiken, lijkt erg klein. Ceuta bleek dus feitelijk niet de ineenstorting van de Europese grenzen, noch het bewijs van ongecontroleerde illegale migratie of de bedreiging voor de veiligheid van Europeanen. Ook geen opgezette desinformatiecampagne of het bewijs dat de muur in Texas hoog genoeg is.

Misschien blijkt, als je alle verschillende berichten naast elkaar zet, wel dat velen met beelden op de loop gaan. Als argeloze lezer weet je nauwelijks meer waar je eigenlijk naar zit te kijken. Wat is waarheid en wat is beeldvorming? Dan is vakantie met voldoende tijd om meerdere kranten te lezen toch ergens goed voor. Namelijk dat het journalistieke mantra, één bron is geen bron, voor de gewone lezer nog wel wat zwakjes is uitgedrukt.