Vuurwerkverbod in Zutphen massaal genegeerd

ZUTPHEN – Waar de een met plezier vuurwerk afsteekt, heeft de ander daar zwaar onder te lijden. Dat laatste blijkt uit meerdere reacties op de viering van oud en nieuw vorige week. Zo werd in een straat in de wijk Leesten de hoogste fijnstofconcentratie van heel Nederland gemeten. En dan te bedenken dat in Zutphen officieel een vuurwerkverbod was ingesteld.

Door Sander Grootendorst

Een week na dato ligt er nog flink wat vuurwerkafval in de omgeving van de Rudolf Steinerlaan en de Bernard Lievegoedstraat in Leesten. De restanten van wat met het ingaan van 2025 een gigantische herrie moet zijn geweest. “Zo erg heb ik het nog niet eerder meegemaakt”, zegt een bewoonster van elders in de wijk. Soortgelijke woorden klinken in de Zuidwijken. “Het ging na middernacht dit keer ontzettend lang door met het oorverdovende lawaai. In dagen voorafgaand aan oudjaar werd ook al met grote regelmaat vuurwerk afgestoken.”
“Wij zijn enorm verbaasd wat er de afgelopen dagen is gebeurd”, zegt Pauline uit Leesten. “Wij hebben drie astmapatiënten in huis. We verwachtten met het vuurwerkverbod dat oudjaarsavond hier eindelijk ook een feestje zou worden.”

“Het omgekeerde gebeurde. Maandag begon het knallen al. Groepen jongeren, meisjes en jongens trokken door de straten in Leesten met vuurwerk. Dinsdagmiddag na vier uur werd het een stuk serieuzer. Onze fijnstofsensor gaf al waarden van 400 mg/m3 PM 2,5 aan (fijnstof met een doorsnede van 2,5 micrometer, SG) Vanaf 10 mg/m3 PM2,5 geeft de WHO (wereldgezondheidsorganisatie) aan dat we gezondheidsschade oplopen.”
“Dit was alleen nog maar de stilte voor de storm. Wij hebben rond half één ’s nachts de hoogste waarden ooit gemeten. Namelijk 2250 mg/m3 PM2,5. En jawel, van alle metingen van Scapeler* over heel Nederland gezien, stond onze straat met stip op nummer één: de straat met de hoogste luchtvervuiling. Mijn zoon heeft zijn medicatie verdriedubbeld. Ik lig op de bank, voel me een stuk slechter dan twee dagen terug, hoest me te pletter en ben supermoe.”
Zij en haar wijkgenoten ondervonden nog diverse andere vormen van overlast. “Op de fietsbrug vlak bij de sportvelden waren jongens vuurwerk naar beneden naar de auto ‘s aan het gooien. En een elektrische auto bij ons in de straat was bedekt met een laag as.” Ook zijn er meerdere gevallen gemeld waarbij jongeren vuurwerk in de richting van fietsers gooiden.

Catharina, een bewoonster van de Stokebrand, schreef een brief aan waarnemend burgemeester Jaeger. Ze spreekt daarin van “vuurwerkterreur” en benoemt eveneens het feit dat het vuurwerk al dagenlang vóór de jaarwisseling massaal werd afgestoken: “vuurwerk in alle categorieën, ook illegaal vuurwerk, en was carbid schieten in de wijk.” “Ook zijn er branden gesticht. De handhaving gaf aan alleen te komen als er gebouwen gevaar liepen. Op kinderen die vuurwerk afstaken tussen auto’s reageerden ze ook niet. Ik heb meerdere mensen gesproken die, net als ik, het gevoel hadden dat onze wijk een oorlogsgebied was.”
Ze vraagt zich af  dat je overal gewoon vuurwerk kon kopen, terwijl er toch een verbod was ingesteld op het afsteken ervan. Ook andere bewoners zijn verbijsterd dat de handhavers in geen velden of wegen te bekennen waren. Omdat er niet werd gereageerd op haar telefoontje, heeft Catharina zelf een containerbrand geblust.

Ze zou graag zien dat er lessen getrokken worden uit de ervaringen van vorige week. “Volgens mij moet er breder gecommuniceerd en voorlichting gegeven worden over de gehele impact van vuurwerk met de mensen die dat afsteken.” Pauline: “Volgend jaar moet anders... Ik hoop dat meer mensen zich gaan uitspreken. En dat in de buitenwijken ook dingen georganiseerd worden en niet alleen in het centrum.

Burgemeester pleit voor landelijk vuurwerkverbod
Reactie gemeente Zutphen: “Het was voor het eerst dat in de gemeente Zutphen een afsteekverbod voor vuurwerk gold. Er mocht wel vuurwerk gekocht worden. Dat is moeilijk uit te leggen aan inwoners. Dat er toch vuurwerk afgestoken werd tijdens de jaarwisseling hadden we daarom ook wel verwacht. Toch zagen we in een aantal wijken dat er echt minder vuurwerk afgestoken werd dan voorgaande jaren. Burgemeester Wimar Jaeger is voorstander van een landelijk vuurwerkverbod. Daarmee zijn de veiligheid en het beperken van overlast gediend. Tijdens de afgelopen jaarwisseling is er niet actief gehandhaafd. Daar is de capaciteit van de boa’s en ook de politie te beperkt voor. De boa’s hebben zich met name gericht op incidenten en calamiteiten. We hebben een belangrijke eerste stap gezet richting een vuurwerkvrije jaarwisseling. Dit is een gedrags- en cultuurverandering, daar gaat een aantal jaar overheen. Als alternatief organiseerde de gemeente Zutphen een licht- en lasershow die door zo’n 3.000 inwoners werd bekeken. Hoe de jaarwisseling van 2025/2026 ingevuld wordt, is nog niet bekend. Vanuit de gemeenteraad is de opdracht gegeven om naast een alternatief evenement ook te kijken naar initiatieven in de wijken van Zutphen en Warnsveld.”

*Scapeler is het bedrijf dat een sensor heeft ontwikkeld waarmee ook particulieren de luchtkwaliteit kunnen meten. (Info: scapeler.nl).