Plan voor ‘dienstencentrum’ asielzoekers leidt tot commotie

ZUTPHEN – Een ‘dienstencentrum’ voor maximaal 250 asielzoekers, die daar hooguit zes weken mogen verblijven. In een nog te bouwen complex aan de Boggelderenk in Zutphen, direct aan de zuidkant van de Rondweg langs de wijk Leesten. Een complex dat in 2028 in gebruik moet worden genomen om dertig jaar in functie te blijven.

Door Sander Grootendorst

Wethouder Rick Verschure (Burgerbelang) en projectleider Anja van der Werf (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers) maakten dit vergevorderde plan woensdagmiddag 8 mei officieel bekend aan de pers, en daarmee aan de buitenwereld. Maar het nieuws was toen al ‘gelekt’, zoals Verschure het omschreef.

Dat gebeurde nadat de wethouder dinsdagavond samen met burgemeester Wimar Jaeger huis aan huis was gegaan in de directe omgeving van de beoogde locatie. Ze gingen in gesprek, gaven brieven af met bovenstaande informatie en deden het verzoek die pas te delen als de geplande informatiebijeenkomst voor omwonenden en eigenaren/huurders van nabijgelegen bedrijven afgelopen zou zijn: woensdagavond 22 uur.

Dat lukte niet: het nieuws lag al gauw op straat. Wat te verklaren is doordat het om nieuws gaat dat voor vrijwel iedereen volkomen uit de lucht kwam vallen.

De ster geeft de de plek aan waar het ‘dienstencentrum’ zou moeten komen. Beeld: Open Street Map / Achterhoek Nieuws

‘Voldongen feit’
Weliswaar hadden B en W dinsdag het definitieve besluit genomen, in dat opzicht was de verspreiding van de brief dezelfde dag accuraat. Maar Verschure liet weten dat er aan het besluit 2½ jaar voorbereidingstijd vooraf is gegaan en uit de vele reacties, onder meer op sociale media, blijkt dat een heikel punt. “Waarom zijn wij er niet eerder bij betrokken? Nu staan we voor een voldongen feit.” Het wordt ook in hardere woorden gezegd: “B en W handelen achterbaks”.
Waarmee het college in hetzelfde schuitje is beland als de bestuurders van vele andere gemeenten, waaronder – in deze regio – Bronckhorst en Brummen. Ook die krijgen het verwijt dat ze “achter de rug van de burgers om” besluiten over opvang van asielzoekers “erdoor drukken”. Het heeft er deels mee te maken dat deze besluiten aan colleges zijn ‘gedelegeerd’, zoals dat heet: B en W hebben officieel het recht te onderhandelen met het COA over de invulling van de wens om asielzoekers op te vangen en daar pas officieel mee naar buiten te komen als die onderhandelingen zijn afgerond. “Mede daarom heeft het zo lang geduurd”, zeiden Van der Werf en Verschure tijdens de persbijeenkomst. Verschure: “Zo hebben we bijvoorbeeld contractueel laten vastleggen dat er 250 asielzoekers in mogen en niet één meer. Gebeurt dat toch, stappen we naar de rechter en kunnen we het contract laten ontbinden.”

Ministerie
Een andere reden voor de lange aanlooptijd is dat er een handtekening nodig was van het ministerie van Asiel en Migratie. Die kwam er in februari van dit jaar, een hoge ambtenaar zette namens minister Faber zijn krabbel.
Het ‘dienstencentrum’ kost Zutphen geen cent. Het COA betaalt alles uit de geldbuidel van de rijksoverheid. Zutphen verdient er zelfs aan. Verschure liet weten dat die ‘winst’ wat hem betreft wordt besteed aan investeringen voor jongerenhuisvesting. Hij benadrukte ook dat de voorziening in Zutphen werkgelegenheid zal opleveren.

Op Facebook hebben tegenstanders zich in enkele groepen verenigd. Tenminste twee nieuwe accounts zijn in het leven geroepen: ‘Leesten zegt Nee! Tegen Ter Apel 2’ (274 leden) en ‘geen ter apel aan de ijssel’ (178 leden). Er klinken grote zorgen over de veiligheid, mede gebaseerd op berichten over ernstige overlast in Ter Apel. De naam van beide accounts verwijst naar dat  aanmeldcentrum in de Drentse grensgemeente. Verschure: “Voor alle duidelijkheid: het dienstencentrum is géén tweede Ter Apel. En het is ook géén azc.”

Je mag
protesteren,
je stem laten
horen. Liefst
niet als
toetsenbordridder’

Wat is het dan wel? Van der Werf: “Elke asielzoeker die Nederland binnenkomt, meldt zich in Ter Apel. Dat blijft zo. Een deel van hen zal doorreizen naar Zutphen en andere plaatsen met een dienstencentrum (er is er ook in in het Brabantse Budel). Daar vindt een eerste beoordeling van de asielaanvraag plaats. Gemiddeld duurt die drie weken. Na afronding daarvan verhuist de asielzoeker naar een azc ergens in Nederland voor het vervolg van de procedure.” Wordt de aanvraag afgewezen, vangt het COA de betreffende personen niet langer op. Wat er met hen gebeurt, liet Van der Werf in het midden. “Meestal trekken ze naar grote steden of andere landen.”
Verschure over de ontstane commotie: “We zijn zorgvuldig te werk gegaan. Wilden juist géén onrust veroorzaken. Bij de gesprekken die we voerden in de omgeving, kregen we óók veel begrip. In Zutphen zijn echt heel veel mensen die zich inzetten voor asielzoekers. Maar iedereen mag er natuurlijk van vinden wat hij of zij wil. Je mag protesteren, je stem laten horen. Liefst niet als toetsenbordridder.”

Humaniteit
“We doen dit uit oogpunt van humaniteit”, stelt hij. “Om de situatie in Ter Apel te verlichten, om mensen in nood te helpen die zijn gevlucht voor oorlog en geweld.”
De kritiek van tegenstanders daarop: Zutphen dóet al zoveel, hééft aan de Voorsterallee al een groot azc. Geluiden die ook bij politieke partijen te horen zijn, bijvoorbeeld het CDA: “De komst van een tweede asielopvang is voor een gemeente met de omvang van Zutphen te veel.” Bovendien: “De locatie van het dienstencentrum op [bedrijventerrein] De Revelhorst vinden wij ongelukkig gekozen.” Volgens Verschure vangt Zutphen relatief weinig Oekraïners op en zou het ‘dienstencentrum’ dat gegeven compenseren.

De oppositiepartijen Kies Bewust Lokaal, SP, Stadspartij en VVD zetten eveneens op z’n minst grote vraagtekens bij de gang van zaken. Oppositiepartij ChistenUnie verklaart daarentegen voorstander te zijn, onder de voorwaarde dat “alle procedures zuiver en open doorlopen worden”.

Petitie
Er zullen nog tal van verhitte discussies volgen, in de gemeenteraad en daarbuiten. Het college kan in elk geval binnen afzienbare tijd een petitie tegemoet zien, opgesteld door een inwoner van Leesten, die dinsdagmorgen 13 mei door tegenstanders van het plan al bijna 4.800 keer was ondertekend. Het adres van de petitie: petitie24.nl/petitie/5803/geen-aanmeldcentrum-coa-zutphen-ter-apel--2.