Invoering statiegeld: minder afval in natuur, meer rond prullenbakken

ZUTPHEN - Sinds de invoering van statiegeld op blikjes (2023) en kleine flesjes (2021) is het aantal blikjes en flessen in de natuur fors afgenomen, met een landelijke daling van 72 procent voor plastic flessen en 64 procent voor blikjes. In grotere steden is er echter een nieuw probleem ontstaan: de jacht op statiegeld leidt tot overhoop gehaalde afvalbakken. In Zutphen is dit probleem niet zichtbaar op straat, maar ook hier wordt dagelijks veel statiegeld verzameld. Vooral treinen en de stationsomgeving zijn populaire plekken voor deze ‘buit’.

Door Mitchell de Vries

“Die helpen mij heel erg”, mompelt een vrouw in de volle coupé, net verstaanbaar doordat het geluid van haar rammelde plastic zak haar stem bijna overstemt. Zodra deze dame uit het zicht is, reageert een van de passagiers enigszins verbaasd en geschrokken. “Het is toch maar vijftien eurocent?” Dat ligt voor mensen met een minima toch anders, voor sommigen is de invoering van de statiegeldregeling een kleine goudmijn. “Alle kleine beetjes helpen”, legt een andere dame uit. “Ik werk in Zwolle en als ik dan naar huis ga, zoek ik nog eventjes naar statiegeld. In de zomer haalde ik weleens zo’n honderd tot honderdvijftig euro op, maar het is nu al een stuk minder.” Ze denkt dat dit komt door het weer, in de zomer wordt er immers meer gedronken.
De zoektocht naar statiegeldblikjes en -flesjes is ook bij de NS zelf niet onopgemerkt gebleven. NS-woordvoerder Geert Koolen legt uit dat ‘er een oplossing voor het maatschappelijke probleem moet worden gevonden’. De bijdrage aan de oplossing van de spoorwegmaatschappij zijn de zestien statiegeldmachines op de vijf grootste stations van Nederland.

Er wordt echter niet alleen in de afvalbakken in treinen en op stations gezocht naar statiegeld. Om het omwroeten van de prullenbakken tegen te gaan, past de gemeente Zutphen al jaren inworpverkleiners toe. “Hierdoor is het minder makkelijk om spullen uit de prullenbakken te halen of om grote hoeveelheden te dumpen”, legt een gemeentewoordvoerder van de gemeente uit. Daarnaast heeft de gemeente een aantal oranje rekjes aan de prullenbakken geplaatst. Hier kunnen voorbijgangers hun lege blikjes en flesjes in kwijt, om hun statiegeld ‘aan te bieden’.

“Ik zie mensen vooral rondom het station naar statiegeld zoeken”, leggen de Zutphense inwoner Davey van de Vondervoort en zijn vriendin uit. “En verder zie ik ze bij de Albert Heijn, wanneer ik mijn statiegeld in wil leveren. Ze staan dan met winkelkarren alles in te leveren”, voegt hij daaraan toe. Daveys vriendin bevestigt dit. Ook voorbijganger Daan Jansen ziet dit, maar niet alleen bij het station en de winkels. “Ik zie het graaien naar afval zeker tijdens festiviteiten, maar ook op de markt.” 

Binnenstadsmanager Remco Feith herkent dit beeld niet. “Tijdens bijvoorbeeld evenementen wordt er niet meer uit blik gedronken”, legt Feith uit. “Sterker nog: minder. Het meeste blik in afvalcontainers komt niet uit de horeca, maar uit supermarkten”, voegt hij daaraan toe. 

Oplossing
Hans Holtgrefe, woordvoerder van het Leger des Heils en Stichting Compassie ziet daarentegen op de Nieuwstad mensen met regelmaat naar statiegeld graaien. “Gisteren zag ik nog iemand die door de afvalbakken graaide”, vertelt Holtgrefe. “Dit raakte mij wel en het riep vragen op.” Volgens hem zou een oplossing voor dit probleem een blikvanger zijn. Dit neemt volgens Holtgrefe niet alleen het gevaar verwondingen aan de handen weg, maar maakt het voor de mensen ook een stuk makkelijker om het statiegeld te verzamelen. Voor de invoering van het statiegeldbeleid is die bij het ziekenhuis volgens hem verwijderd, ondanks de effectiviteit hiervan. “Scholieren konden daar makkelijk hun afval in kwijt en dat leek goed te werken”, legt Holtgrefe uit. Zijn voorstel is dan ook om de blikvanger weer terug te zetten. “Dan scheid je het afval en de gemeente hoeft die niet te legen. Een win-win situatie.”