Aart van der Houwen: eigenzinnig en hulpvaardig levensgenieter

ZUTPHEN – “Kijk, deze foto is in augustus gemaakt. Toen zijn we nog naar Denemarken geweest.” Yvonne van der Houwen pakt het bovenste exemplaar van een stapel rouwkaarten, waarop haar man Aart is afgebeeld, die vorige week is overleden. Ze waren achtenvijftig jaar getrouwd.

Door Sander Grootendorst

Haar blik blijft even hangen bij die van hem, dan slaat ze de kaart op en leest voor: “Volop genoten van het leven.” Dat is een ding dat zeker is – neem alleen al de vele vakantiereizen, waarvan Denemarken nog niet eens echt de laatste was. Grote afstanden gefietst en gewandeld: onafscheidelijk waren Aart en Yvonne, zowel uit als thuis, aan de Coehoornsingel in Zutphen. “We hebben al die jaren nooit ruzie gehad.” En dat voor twee zulke uitgesproken personen, hij als secretaris van de Kamer van Koophandel (lange tijd gevestigd aan de Burgemeester Dijckmeesterweg, op een steenworp afstand van hun woning), zij als voormalig VVD-wethouder. Een kleurrijk duo, in alle opzichten, ook qua kleding. “Heel leuk, dat nam hij een beetje van mij over”, zegt Yvonne. Hij deed het niet om aandacht te trekken, maar gewoon, uit een soort jongensachtige vrolijkheid. Onder het motto: er is al genoeg nietszeggendheid om ons heen. Wat ook het motto leek van de columns die hij gedurende enkele jaren in de Stentor schreef. Tegen het kleurloze. Liberaal, recht uit het hart. Berucht waren zijn jaarredes voor de Kamer van Koophandel. Bestuurders waren er huiverig voor, hoopten dat hij positief over ze zou oordelen. “Dan had je een goede dag. Maar als het negatief uitviel…” Van der Houwen kon het ‘Wim Kan-effect’ veroorzaken. Zoals de cabaretier die in zijn oudejaarsconferences de vaderlandse politiek op de hak nam. Waarbij iedereen die werd genoemd zich afvroeg of hij daar nou blij mee moest zijn of niet.

Politiek
Toen hij nog werkte bij de Kamer van Koophandel in Venlo was Van der Houwen zelf toegetreden tot de VVD. Al snel zat hij in het hoofdbestuur en er was sprake van dat hij het als Tweede Kamerlid waarschijnlijk goed zou doen. Daar kun je je iets bij voorstellen, maar hij zag er toch vanaf. De afstand van Tegelen, waar ze toen woonden, naar Den Haag was simpelweg te groot voor een vader van twee jonge kinderen. Jacco en Madelinde heten ze.

Er blijkt een hechte gezinsband uit, en die bleef bestaan, ook nadat zoon en dochter al lang en breed waren uitgevlogen. “Weet je wat zo mooi is”, zegt Yvonne. “We hebben de herfstvakantie nog met z’n allen in Maastricht doorgebracht. Vier weken geleden is dat nog maar. Met de aanhang en de kleinkinderen. We hadden daar een achtpersoonswoning. Het ging al wel minder met Aart. Ik reed hem rond in een invalidewagen, best zwaar in die Limburgse heuvels. Hij vond het hartstikke leuk. Hij genoot van de prachtige herfstkleuren.” De tekst op de rouwkaart was tot op het laatst van toepassing.
Bij Van der Houwen werd begin 2023 beginnende dementie vastgesteld. Die verergerde sindsdien. Maar weerhield hem en zijn vrouw er niet van om nog wat reisbestemmingen aan de toch al zo lange lijst toe te voegen. Wat te denken van een fietstocht naar Rome? Met Yvonne als roerganger voorop. Aarts topografische zelfverzekerdheid was niet meer die van vroeger, toen hij zelfs aan de hand van historische Baedeker-reisgidsen feilloos de weg wist te vinden.

Al hun gezamenlijke reizen (500 kilometer wandelen in Turkije, duizend kilometer van Zutphen naar Genève, fietsen in Frankrijk, op Cuba enzovoort) zijn voor Yvonne nu onvergetelijke herinneringen.
En die gaan heel ver terug. Het zou kunnen dat ze elkaar al op de Montessori-kleuterschool in Dordrecht zijn tegengekomen. “Ik ging daar twee jaar later naartoe.” In Dordrecht werd Aart in 1941 geboren. “Een oorlogskind noemde hij zichzelf.” Zijn vader zat in het leger en kreeg wegens dappere verdiensten in de oorlog de Militaire Willems-Orde uitgereikt. Zoon Aart bewaarde het bijbehorende Kruis met trots. “Het wordt nu overgedragen aan Jacco.”
Aart ging economie studeren en in die periode ontmoette hij Yvonne van Lelieveld werkelijk. Waarna ze nooit meer uit elkaar zijn gegaan. Na eerst nog in Alblasserdam te hebben gewoond verhuisden ze naar Tegelen, waar hij secretaris van de Kamer van Koophandel was geworden. Om na vier jaar te solliciteren op dezelfde functie in Zutphen. Ook werd hij lid van Provinciale Staten in Gelderland.

Boeken
Hij had niet vermoed dat hij de rest van zijn leven in Zutphen zou blijven wonen. En een van de bepalende gezichten van de stad zou worden. Opvallend op de achtergrond. Ook na zijn KvK-pensioen nog als onbezoldigd adviseur van wie bijvoorbeeld een eigen bedrijfje wilde beginnen, wie een veilingmeester nodig had, of een gesprekspartner om te filosoferen over cultuur en bedrijfsleven. Of als handelaar in tweedehands-boeken-voor-zachte-prijsjes (niet alleen van de Baedekers had hij een enorme verzameling).
Van der Houwen wist door al zijn bestuurlijke en politieke ervaring hoe het spel – op een eerlijke manier – gespeeld werd. Yvonne: “En dat wisten de politici ook. Als mensen er in het gemeentehuis niet uitkwamen, bijvoorbeeld in een vergunningskwestie, dan kon een wethouder zeggen: vraag het maar aan Aart. En die loste het op.” Onverminderd hulpvaardig, slim en deskundig is hij zo voor tal van mensen een steun en toeverlaat geweest.

Aart van der Houwen is in de nacht van maandag 25 op dinsdag 26 november thuis in zijn slaap overleden. Hij werd 83 jaar.