Jubilerend ZutphenEnergie lichtend voorbeeld verduurzaming

ZUTPHEN – Even een quizje: hoeveel zonnepanelen liggen er op het dak van de TechniekFabriek in het Zutphense stadsdeel Noorderhaven? Meteen maar het antwoord: 310. Welke coöperatie had een belangrijke rol bij de totstandkoming daarvan? Antwoord: ZutphenEnergie (ZE). Hoe lang bestaat die organisatie? 12,5 jaar! Is dat reden voor een feestje? Ja!

Door Sander Grootendorst

Dit hele artikel zou een vraag- en antwoordspel kunnen zijn, in navolging van het sluitstuk van dat feestje, afgelopen vrijdag: een variatie op het tv-spelletje ‘Petje op, petje af’, onder leiding van ZE-vrijwilliger Noortje Jacobs. Niet met echte petjes, maar met de fietszadelhoesjes van ZE, die je als een soort badmuts op je kruin moest zetten, of juist niet dus, al naar gelang de vraag. Het feestje werd gevierd in de TechniekFabriek, er kwamen zo’n honderdvijftig bezoekers op af.
Het gebouw, geopend sinds mei van dit jaar, is exemplarisch voor de Zutphense samenwerking op het gebied van duurzame energie. Niet alleen vanwege die recent geplaatste zonnepanelen, ook omdat de TechniekFabriek zich als organisatie inzet “voor alles wat er speelt rondom verduurzaming en de energietransitie”. “Hier ontmoeten ondernemers, onderwijs en overheid elkaar.” Directeur Sjoerd Westra ging daar in een korte toespraak op in. “In 2017 maakte Het Kompaan bekend dat de school zou stoppen met techniekles. Vijf ondernemers, toen gevestigd in bedrijvenverzamelgebouw de Broodfabriek hier vlakbij, zeiden tegen elkaar: dat laten we niet gebeuren, het zou de doodsteek zijn voor onze regio, straks hebben we geen aanwas meer voor onze technische bedrijven. De vraag naar technisch personeel blijft juist groeien.” Zo werd de kiem gelegd voor de TechniekFabriek.
Zonder voldoende technische vaardigheden zou de noodzakelijke verduurzaming van de energie simpelweg stranden.

Coaches
ZE levert op verschillende niveaus een bijdrage, onder meer met de opleiding van energiecoaches. Waarvoor je geen hoogwaardig technicus hoeft te zijn, maar je kunt bewoners wel verantwoord tips geven over het energiezuiniger maken van hun huizen.
De toespraak van André Putker, sinds een jaar voorzitter van ZutphenEnergie, was een soort vraag- en antwoordspel op zich. Er kwamen nogal wat getallen langs: indrukwekkende cijfers, die de groei van ZE sinds 8 mei 2012 (toen nog ZET geheten) illustreren. “In 2016 hadden we tachtig klanten, inmiddels bijna zevenhonderd. ZE telt nu 390 leden. We hebben 550 huishoudens kunnen helpen met kleine energiebesparende maatregelen – dankzij onze coaches en de fixbrigade. En in totaal hebben we kunnen zorgen voor 5.628 zonnepanelen, in zonneparken of op daken.”
In 2014 opende de coöperatie een informatieloket aan de Lange Hofstraat, twee jaar later aan de Overwelving. “Eerst alleen op de begane grond, nu ook de bovenverdieping. Je kunt altijd bij ons terecht met vragen over energie.”
Het is uiteraard de bedoeling dat die groei zich voortzet. “We zijn op de goede weg, maar we hebben nog veel huishoudens te gaan.”

Het partnerschap met de gemeente is daarbij onontbeerlijk. Putker is er goed over te spreken. ‘Energiewethouder’ Sjoerd Wannet complimenteerde op zijn beurt ZE: “Geweldig dat een initiatief van een groep vrijwilligers nu al zoveel resultaat oplevert. Dat getuigt van kracht en veerkracht. Samen werken aan een energieneutrale toekomst, daar is het jullie om te doen. Niet de problemen op je af laten komen, maar zelf aan de slag gaan om deel te zijn van de oplossing. Heel goed dat er ook gekeken wordt naar de doelgroep die het het hardst nodig heeft om energie te besparen.”
Wannets toespraak kwam voor een deel overeen met die van een dag eerder, tot de deelnemers aan de ‘klimaatwandeling’ (zie elders in deze krant). Opnieuw een enthousiaste opsomming van wat Zutphen allemaal doet en nog van plan is, zoals het optuigen van een warmtenet met water van IJssel (dan wel Berkel).

Vuurtje
ZE sloot zich als een van de eerste organisaties aan bij OM Nieuwe Energie, de overkoepelende organisatie van Nederlandse energiecoöperaties. Nu zijn er 87 leden. OM-directeur André Drippell: “Ooit was het makkelijk. Je stookte een vuurtje van hout uit de buurt. We hebben het op een gegeven moment aan de markt overgelaten. Een ontzettend complex domein. Eigenlijk zijn de coöperaties dat weer aan het terugbrengen: terug naar het algemeen nut, het ouderwetse nutsbedrijf, maar dan wel een betere versie ervan. Een lokale markt, met inbreng van de burger.”
Dat laatste is essentieel, benadrukte Dippell. “We hebben de neiging om van de hele energietransitie een technisch verhaal te maken. Technische oplossingen zijn natuurlijk ook zeer belangrijk. Maar nóg belangrijker is dat de transitie sociaal en maatschappelijk gedragen wordt.”
Dippell zei dat hij elders in het land de Zutphense werkwijze vaak als lichtend voorbeeld aanhaalt. Daarmee kreeg het jublieumfeestje extra cachet.
Dat allemaal in de TechniekFabriek, de gemoderniseerde oude hangar van de firma Reesink, handelaar in metaal en landbouwapparatuur die sinds mensenheugenis naam gaf aan bedrijvig Zutphen, maar die de stad inmiddels grotendeels verlaten heeft. Tegenwoordig maakt Zutphen in Nederland naam met duurzame energie.