Restafval in Zutphen: van ophalen naar wegbrengen

Restafval omgekeerd inzamelen 

Door Alize Hillebrink

ZUTPHEN - Zutphen wil geleidelijk overstappen op een nieuwe manier van huishoudelijke afvalinzameling. Herbruikbaar afval wordt aan huis opgehaald en restafval moeten inwoners straks zelf wegbrengen. In 2030 moet het ‘omgekeerd inzamelen’ in de hele stad zijn ingevoerd.

Afval is geen afval, maar een grondstof, meerdere grondstoffen zelfs. Door inwoners zoveel mogelijk hun eigen ‘grondstoffen’ te laten scheiden wil de gemeente toewerken naar minder restafval. Op dit moment wordt in Zutphen nog gemiddeld 140 kilo restafval per persoon per jaar ingezameld. In 2030 moet dit teruggebracht zijn tot nog maar 30 kilo per persoon.

Veel inwoners in Zutphen hebben drie containers. Eén voor groenafval, één voor papier en één voor restafval. Daarnaast is er nog het zwarte kratje voor glaswerk, de BEST-tas en de PMD-zak. Veel grondstoffen worden nu al gescheiden voor de deur opgehaald, maar het kan nog beter. Om inwoners te dwingen nog beter te scheiden wordt restafval straks niet meer opgehaald en moeten inwoners dit naar een inleverpunt gaan brengen. Wethouder Eva Boswinkel van duurzaamheid: “We willen naar een circulaire economie in 2050.” Volgens de wethouder is omgekeerd inzamelen daarvoor een van de sleutels. “In de praktijk betekent het dat grondstoffen die gerecycled kunnen worden net als nu aan de deur worden opgehaald blijven worden, maar dat inwoners restafval naar een innamepunt gaan brengen.” Voor iedere zak restafval die de inwoner wegbrengt betaalt hij een bedrag.

Gesprek
Om te komen tot omgekeerd inzamelen wil de gemeente per wijk en als het nodig is zelfs per buurt, over de voorwaarden in gesprek. “Omgekeerd inzamelen moet op een manier die past bij onze inwoners. Veel is daarbij afhankelijk van de wijze van wonen,” zegt Boswinkel. “Hoogbouw vraagt een andere aanpak dan bijvoorbeeld een eengezinswoning. Daarom willen we gefaseerd, samen met inwoners kijken wat nodig is om grondstoffen zo goed mogelijk te recyclen.”

Volgens de wethouder zal het omgekeerd afval inzamelen leiden tot minder kosten. “De structurele kosten van de gemeente aan Circulus Berkel kunnen hiermee met 200 duizend euro per jaar omlaag.” Wel zijn er implementatiekosten mee gemoeid. Het creëren van voorwaarden om het omgekeerd inzamelen te kunnen realiseren kost de gemeente eenmalig 144 duizend euro.

Door de kostenbesparing zou de afvalstoffenheffing die inwoners jaarlijks betalen omlaag kunnen gaan. “Dat hopen we natuurlijk,” zegt Boswinkel, “maar het verbranden van restafval wordt ieder jaar duurder, dus of de inwoner straks minder gaat betalen is nog de vraag. Daartegenover staat: hoe minder restafval je hebt, des te goedkoper je uit bent.”

Het verminderen van restafval past in het landelijke VANG-programma, ‘Van Afval naar Grondstof’, om zoveel mogelijk grondstoffen uit de afvalketen te halen. De doelstelling van de VANG om in 2020 tot maximaal 100 kilo restafval per inwoner per jaar te komen, is in Zutphen in ieder geval niet gehaald. Met 140 kilo restafval per inwoner in 2020 heeft Zutphen nog een flinke inhaalslag te maken. Er is dus nog flink werk aan de winkel om in 2030 tot maximaal 30 kilo per persoon per jaar te komen.

Pilot
In het gebied Noorderhaven loopt op dit moment een pilot waarbij inwoners zelf hun restafval wegbrengen. Het is wel de vraag of de proef steekhoudend is, gezien er bij hoogbouwwoningen geen groenafval wordt opgehaald. “Het groenafval belandt bij ons restafval,” vertelt een bewoner van een appartementencomplex in Noorderhaven. Bewoners krijgen hier dus geen mogelijkheid om naar behoren te scheiden, maar moeten daar wel voor betalen, zegt hij. “Soms gooien we weleens stiekem ons GFT-afval in de groencontainer van een ander,” bekent hij. Het wijkteam van Noorderhaven is momenteel in gesprek met de gemeente over het ophalen van GFT-afval, maar een concrete oplossing is er nog niet.

Afvalcoach
Voor hulp bij het goed scheiden van afval wil de gemeente afvalcoaches inzetten. “Een ambtenaar of inwoner die op gedragsniveau helpt met het schoonhouden van de leefomgeving,” legt Boswinkel uit. Een afvalcoach is een aanspreekpunt en vraagbaak bij problemen. “En als de wijk aangeeft het zelf te kunnen doen, dan is dat ook prima. Neem bijvoorbeeld de Zuidwijken, de inwoners daar zijn erg actief op het gebied van afval en grondstoffen. Ik kan me voorstellen dat zij zeggen: gemeente leer ons het zelf te doen.”

De wethouder is enthousiast over het nieuwe grondstoffenplan en heeft er alle vertrouwen in. “Goed inzamelen van grondstoffen maakt dat we op de juiste manier naar ons milieu en de belasting daarvan blijven kijken. Tegelijkertijd moet dat op een manier die past bij onze inwoners. Daarom ben ik blij met dit plan, omdat het de mogelijkheid biedt met inwoners in gesprek te gaan.” Begin van 2022 starten de eerste gesprekken.

Dat de grijze container volledig uit het straatbeeld verdwijnt, is volgens de wethouder niet denkbaar. “In het buitengebied zijn de woonafstanden daarvoor te groot. En voor mensen die fysiek beperkt zijn, moet maatwerk mogelijk zijn, al kan ook de buurvrouw ook een helpende hand zijn.”

Op 29 november 2021 wordt het nieuwe grondstoffenplan ‘Grondstofrijk Zutphen’ besproken in het Forum van de gemeenteraad. Op 13 december 2021 neemt de gemeenteraad een besluit.