Johan van der Velde voor één dag terug in de gevangenis

Zutphen - Ook de gevangenis in Zutphen liftte vorige week mee in de roze wielerkaravaan die door Gelderland toerde. Voormalig topwielrenner Johan van der Velde keerde terug naar de bajes om ten overstaan van gedetineerden te vertellen over zijn wielercarrière én zijn periode in detentie.

Uiteraard konden de gedetineerden de penitentiaire inrichting (PI) Achterhoek, zoals de bajes officieel heet, afgelopen zondag niet even verlaten om het Giropeloton door Zutphen te zien koersen. Dus besloot de gevangenis om de Giro naar binnen te halen. Johan van der Velde, één van Nederlands meest succesvolle coureurs in de Giro d’ Italia (hij won in de jaren 80 drie ritten en pakte driemaal de paarse trui voor het puntenklassement) werd gepolst om een lezing te geven in de gevangenis. Over dat verzoek hoefde Van der Velde, die samen met twee andere Nederlandse oud-renners Erik Breukink en Jean Paul van Poppel de afgelopen dagen fungeerde als Giro-ambassadeur, niet lang na te denken.

Criminaliteit
Aan het einde van z’n succesvolle wielerloopbaan raakte hij verslaafd aan amfetamine, belandde in de criminaliteit en zat hij in zowel België als Nederland in de gevangenis. “Ik had altijd al de wens om als vrij man nog eens terug te keren in de gevangenis, maar dat was er nog nooit van gekomen. Dit was dus een hele mooie gelegenheid”, bekende Johan van der Velde.

Het lukte de voormalig wielerkampioen om de sportzaal van de gevangenis in Zutphen, waar bijna honderd gedetineerden zich hadden verzameld, stil te krijgen. De aanwezigen kregen enkele heroïsche beelden te zien uit de glansrijke carrière van Johan van der Velde. Uiteraard ontbrak ook de memorabele tocht over de 2621 meter hoge berg de Gavia in de Giro van 1988 niet. Beelden die in het geheugen zijn gegrift van alle wielerliefhebbers uit die periode. Van der Velde passeerde in de paarse trui mét korte mouwen – als leider van het puntenklassement – als eerste de top van de berg. Omdat het 5 graden vroor en het flink sneeuwde, raakte hij bevangen door de kou. Wel knokte hij zich, op grote achterstand van ritwinnaar Breukink toch nog over de finish. De heroïsche Giro-etappe staat symbool voor het leven van Johan van der Velde: een leven met hoge toppen en diepe dalen.

Verslaving
“Tegen het einde van mijn carrière raakte ik verslaafd aan amfetamine”, zo vertelde Van der Velde openhartig aan de geboeid luisterende gedetineerden. “Ik kon er niet meer mee stoppen en heb uiteindelijk alles verloren. Het ging van kwaad naar erger. Ik kwam de verkeerde mensen tegen, maakte foute keuzes en ging stelen en helen om mijn verslaving te kunnen bekostigen. Totdat ik tegen de lamp liep en in de Koepelgevangenis in Breda terechtkwam . Toen ik vrijkwam ging ik op dezelfde voet verder en belandde ook nog in België in de cel.”

Nadat hij in Nederland opnieuw werd veroordeeld tot een gevangenisstraf van tien maanden besloot Johan van der Velde dat het tijd werd om een andere weg in te slaan. “Ik maakte de keuze om definitief een punt te zetten achter min verslaving en criminele activiteiten. Ik had alles verloren, had m’n kinderen en m’n vrouw in de steek gelaten, terwijl zij daar natuurlijk niet om gevraagd hadden. Dit wilde ik nooit meer meemaken. Die tien maanden cel waren niet makkelijk, maar achteraf waren het de beste tien maanden van mijn leven. Ik kon nadenken, lezen, werken en ben gestopt met mijn verslaving. Sinds 1995 leid ik weer een goed leven.”

Boodschap
Dat er, hoe diep je ook in de ellende zit, altijd een weg terug is, was de boodschap die de voormalig gedetineerde nadrukkelijk overbracht aan de gevangenen in PI Achterhoek. “Niemand wil hier natuurlijk graag zitten. Ik hoop dat iedereen z’n leven weer op orde krijgt en hier niet terugkeert.” De oud-renner die na zijn loopbaan als Johan van der V. de krantenkolommen haalde, heeft zelf bewezen dat er een leven is na detentie. “Ik ben weer gelukkig, ben gezond en dat is toch het belangrijkste.”

Johan van der Velde is inmiddels ook weer teruggekeerd in de wereld, waar hij zoveel successen heeft geboekt. Hij is chauffeur van de Nederlandse wielerploeg Roompot. “Ik rijd de renners van het hotel naar de start en weer terug en kan ze met mijn ervaring als oud-renner natuurlijk ook begeleiden, opvangen en ondersteunen.”

Voor het eerst in 21 jaar keerde Johan van der Velde dus terug in de gevangenis. “Heel bijzonder om hier na zoveel jaar weer te zijn. Het is vooral mooi dat ik straks zo weer naar buiten mag lopen”, zegt hij met een knipoog. Voordat het zover is, gaat hij na afloop van de lezing met een aantal gedetineerden in gesprek. Ze schudden hem de hand, bedanken hem voor zijn verhaal of vragen de voormalig Giro-held om een handtekening. De terugkeer in de bajes wordt afgesloten met een rondleiding. Dan wandelt Johan van der Velde weer zijn vrijheid tegemoet. “Het was heel bijzonder om weer even terug te zijn in een gevangenis. Ik ben blij dat ik het gedaan heb. Voor mij is de cirkel nu rond. Als ik vandaag ook maar één gedetineerde heb kunnen raken of inspireren met mijn verhaal, is mijn dag geslaagd.”