Publieke veiligheid en gezondheid
Soms lijken nieuwsberichten onderaan een pagina, of achterin de krant onbelangrijk, terwijl ze grote gevolgen kunnen hebben. Vorige week werd bekend dat het COA de jeugdgezondheidszorg voor kinderen van asielzoekers wil laten uitvoeren door een particuliere zorgorganisatie. Eerder gebeurde dat ook al met de zorg voor arrestanten op het politiebureau. Dat roept bij mij vragen op. Wat betekent het als de overheid zorg voor kwetsbare mensen steeds meer uitbesteedt aan private partijen?
Voor veel mensen is het moeilijk om te beoordelen welke arts of organisatie de beste zorg levert. Of welke prijs eerlijk is. Bij het uitbesteden van zorg gaat het vaak alleen over kwaliteit en kosten. Maar er is nog een andere belangrijke vraag: wat is de waarde van publieke gezondheidszorg?
De zorg is de afgelopen tientallen jaren steeds verder geprivatiseerd. Het idee daarachter was dat dit efficiënter zou zijn, met lage kosten en meer keuzevrijheid. Of dat ook echt zo heeft uitgepakt, daarover wordt verschillend gedacht. Voor sommige groepen mensen, zoals arrestanten en asielzoekers, bestaat die keuzevrijheid niet. En ook bij bepaalde vormen van zorg hebben mensen weinig te kiezen. Denk aan preventie en spoedzorg. In die gevallen moet die zorg er altijd zijn, ook als de markt dat niet vanzelf regelt. Juist daar moet de overheid verantwoordelijkheid voor blijven om de continuïteit altijd te kunnen garanderen.
Of het nu gaat om vaccinaties, medische zorg voor arrestanten of ambulances bij ongelukken: ik zie dit als publieke taken. Iedereen moet erop kunnen vertrouwen dat deze zorg snel, goed en voor iedereen beschikbaar is. Winst of andere zakelijke belangen zijn dan niet de beste basis om kwaliteit en snelheid te garanderen. Door steeds meer publieke zorgtaken te privatiseren hollen we de capaciteit, kennis en kwaliteit van de publieke gezondheidzorg steeds verder uit. Dat kan grote gevolgen hebben voor onze veiligheid en gezondheid. En als de nood aan de man is, kan ons dat duur komen te staan.
Juist nu er veel aandacht is voor de weerbaarheid van onze samenleving, moeten basiszorg en veiligheid goed gebord zijn. Bij brand laten we het blussen ook over aan de brandweer, niet aan de producent van blusapparaten. En het opsporen van criminelen leggen we niet zomaar bij particuliere beveiligers neer. Voor sommige taken op het gebied van zorg en veiligheid is het daarom verstandig dat de overheid verantwoordelijkheid houdt. Zo blijft deze zorg en veiligheid onder alle omstandigheden beschikbaar.
Privatisering werkt voor diensten waar mensen echt kunnen kiezen. Maar hol de publieke gezondheidszorg niet zo ver uit dat we preventie en basis-spoedzorg voor kwetsbare mensen alleen nog aan de markt kunnen overlaten.