‘Outsiderkunst’ globetrotter Hennie Jo Bik in museum Boer Kip

di 14 apr, 07:55 Cultuur

ZUTPHEN – Vanuit het Zutphense appartement van Hennie Jo Bik heb je uitzicht op de IJssel en de uiterwaarden. Daarachter kun je de wijk De Hoven onderscheiden. De bewoonster heeft nóg een uitzicht en daar kijkt ze veel vaker, veel intenser naar: haar verleden, alles wat ze heeft meegemaakt. Bijvoorbeeld in de sixties, in Californië. 

Door Sander Grootendorst

Haar leeftijd? “Ze danst naar de 88”, zegt haar voormalige buurvrouw Gerrie Meijboom. Dansen bij wijze van spreken dan, want in werkelijkheid wil dat niet meer zo goed als je in de buurt van de 90 komt en van zoveel dingen afhankelijk bent. Maar in haar geest lukt het zeker nog. En trouwens: ze woont nog gewoon zelfstandig. Het dansen, het beweeglijke, komt duidelijk tot uiting in de kunstwerkjes die ze heeft gemaakt. Die zijn binnenkort te zien in Museum Boer Kip aan de Oude Touwbaan in De Hoven. Daarom is Gerrie Meijboom er vandaag bij: ze is vrijwilliger in het museum waar op zaterdag 25 april het nieuwe seizoen wordt geopend.

“Een kunstopleiding heb ik niet gehad”, zegt Bik. “Ik ben zomaar begonnen. Met bloemen was dat. Ja, zo is het gegaan. Uitknippen uit tijdschriften en dan opplakken.” Ze doelt op de door haar toegepaste collagetechniek. Uitgeknipte plaatjes, kunstzinnig gerangschikt en bevestigd op toevallig aanwezig papier zoals enveloppen dat daardoor niet in de prullenbak belandde. “Een mooie herbestemming”, zegt Meijboom, die als fan een uitgebreide verzameling van Biks werk bezit, veel meer dan de maakster zelf. “Ik heb er toch maar even een aantal meegenomen, Hennie.” Ze spreidt ze uit op de vloer. Er ontstaat een collage van collages.

Autodidact
Herman Kip (1925-2006) was boer en autodidact kunstenaar: hij beschilderde zijn eigen huis op alle mogelijke plekken met uiteenlopende motieven. En hij maakte schilderijen. “Zijn werk wordt gerekend tot de outsiderkunst”, zegt Meijboom. Dat is kunst die buiten de reguliere categorieën valt en die niet is gemaakt voor galerie of museum – behalve natuurlijk zo’n uniek museum als Boer Kip.

Meijboom ziet in de collages van Bik óók een vorm van outsider-kunst. Dat bracht haar ertoe om bij de museumcollega’s het idee van een tentoonstelling te opperen. Klein maar fijn gaat die worden, de ruimte is beperkt. De tentoonstelling dient als voorbeeld van hoe huisvlijt wel degelijk interessante, verrassende resultaten kan opleveren. “Ik ben onder de indruk van Hennies kunst”, zegt Meijboom. Zoals ze dat ook van het oeuvre van Herman Kip is.

Hennie Jo Bik toverde tal van kleurige figuren tevoorschijn. Foto: Gerrie Meijboom

Outsiderkunst is in de waarste zin van het woord een toonbeeld van gelijkwaardigheid. Twee totaal verschillende levens komen nu langs creatieve weg met elkaar in contact. Herman Kip bleef aan zijn geboortegrond gekluisterd, Hennie Jo Bik was een globetrotter.

Ze was al een jaar in Engeland geweest toen ze, terug in Nederland, besloot het erop te wagen: als au-pair aan de slag in Amerika. Eerst in Philadelphia, waarna ze via allerlei omzwervingen in Californië terecht kwam, midden tussen de hippies. “Ik was toen 23 of 24 jaar, heb er een geweldige tijd gehad. We hebben James Taylor zien optreden. En Ted Neely, die in Jesus Christ Superstar speelde. En natuurlijk van alles gerookt…” Het was lang niet altijd peace en love: “Ik heb hele heftige dingen beleefd: in Florida een orkaan, in Californië een aardbeving en verschrikkelijke branden.”

Verslaving
Lang geleden allemaal, maar nog altijd op haar netvlies – ook als ze naar de IJssel tuurt. Het maken van collages behoort trouwens óók alweer tot haar verleden. “Ik heb het een jaar of zes gedaan, ik denk vanaf 2018. Het diende zich opeens aan en het werd echt een verslaving, ik kon er niet mee stoppen, ik bleef maar knippen en plakken.” Een verslaving in de goede, artistieke zin van het woord. Ze toverde er talloze kleurige figuren mee tevoorschijn. Aanstekelijk om naar te kijken.

De ‘verslaving’ hield net zo plotseling op als hij gekomen was. Ze had er van de ene op de andere dag genoeg van. Blijft over: een collectie die – dat kan niet missen – de weerslag vormt van het rijke en avontuurlijke bestaan van Hennie Jo Bik.

Seizoensopening Museum Boer Kip: zaterdag 25 april, 13.00 uur.