Cyberambassadeur maakt werk van digitale veiligheid

di 7 apr, 09:35 Maatschappij

ZUTPHEN – Hij is in Zutphen bekend als klimaatburgemeester, gaf interviews tijdens de Klimaatweek vorig jaar. Marcel van der Kuil heeft sinds kort nóg een functie die eveneens aansluit bij de uitdagingen waar de maatschappij anno nu voor staat: cyberambassadeur.

Door Sander Grootendorst

De locatie van het interview is dezelfde: het thuishonk van Zutphen Energie – belangrijke partner in de Klimaatweek – aan de Overwelving. “Als het over het klimaat gaat, moet je niet belerend en moraliserend doen”, zei hij toen. “Voor cyber-problematiek geldt dat net zo. Het gaat mij altijd om de vraag aan de ander: wat vind jij belangrijk?”

Er is nog een belangrijke overeenkomst tussen beide functies: “Een cyberambassadeur zet zich in voor digitale veiligheid. Het is niet zoveel anders dan je bezighouden met het klimaat. Je hebt het in beide gevallen over kwetsbaarheid: hoe houd je je staande tegenover krachten die onze samenleving ontwrichten?”

“Ik zit weleens in de bus, dan zie je al die passagiers met een telefoon in de hand en vaak een koptelefoon op. Ze nemen de boodschappen die van buiten komen niet meer waar, hebben het niet door als iemand vraagt: Mag ik er even langs?” Deskundigen waarschuwen dat dit de hersenontwikkeling van jongeren in de weg kan staan.

Angstig
Van huis uit is Van der Kuil ict-specialist. “Ik ga graag in gesprek over wat ict inhoudt en wat de voor- en nadelen zijn van bijv. AI [kunstmatige intelligentie]. Als je erover begint, merk je dat het veel losmaakt. Mensen zijn helemaal niet ongeïnteresseerd, zoals wel wordt gezegd.

De impact van cyberproblemen kan gigantisch zijn, weet Van der Kuil: “Soms worden mensen zo angstig dat ze niet meer over straat durven. Omdat ze door iemand zijn gebeld die zei van de bank te zijn maar dat niet was.” Het is een existentiële angst: het gevoel dat instanties waar je voor honderd procent van opaan dacht te kunnen, niet meer te vertrouwen zijn.

Daar komt de onoverzichtelijkheid en anonimiteit van de digitale wereld nog bij. “Wist je dat meer dan vijftig procent van de aangiften bij de politie over digitale zaken gaan?” Het verandert ook de rol van Slachtofferhulp. “Iedereen heeft er de handen vol aan.”

Geronseld
“De georganiseerde misdaad begeeft zich steeds meer op het digitale pad. Kinderen op basisscholen die talent hebben voor de computer worden geronseld voor criminele activiteiten zoals het hacken van websites. Digitale misdaad is echt geprofessionaliseerd en kent geen grenzen. Daarom is het zaak dat we via lokale samenwerking, voorlichting en opleiding snel zorgen voor meer vaardigheden, vertrouwen en weerbaarheid.”‘Problematiek speelt niet alleen bij kwetsbare
groepen, ook vermogenden vormen een
target van de misdaad’

De problematiek speelt zeker niet alleen bij kwetsbare groepen, benadrukt Van der Kuil. “Vermogende mensen vormen ook een target van de georganiseerde misdaad. Ze kunnen ook in grote financiële moeilijkheden raken.”
Omdat de eigen leefwereld van velen in het geding is, hebben de ontwikkelingen een ‘grote politieke dynamiek’ zegt Van der Kuil. Maar tijdens de verkiezingscampagnes kwam het thema niet of nauwelijks ter sprake.

“Zie je reclame voor een bankproduct, of een digitale service van de overheid, zijn er altijd vrolijke mensen in beeld, ze hebben een leuk leven, kunnen alles vinden op de app. De donkere kant ervan, die steeds dominanter wordt, krijgt nauwelijks aandacht.”
Wat te doen nu de instanties achterblijven in het op z’n minst waarschuwen voor de gevolgen waardoor hulporganisaties juist worden overstelpt? Van der Kuil: “Het is tijd het vanaf de onderkant aan te pakken. Waarbij burgers met kennis van zaken bijspringen.” Hij schat dat dat tien procent van de inwoners van Zutphen enige expertise in huis hebben waarmee ze anderen op weg kunnen helpen. Het kan goed werken als dat iemand is uit de eigen kring, iemand die ze vertrouwen.”

Van der Kuil ziet voor gemeenten en andere overheden een ondersteunende, stimulerende taak. Bijvoorbeeld om cyberambassadeurs te kunnen inzetten.
“Breda loopt voorop, daar zijn er al dertig actief. Ik ben zelf sinds kort een van de twee cyberambassadeurs van Zutphen. Wij zijn opgeleid in Breda en sindsdien actief in deze toffe community.”

Digitale schoonmaak
Onderdeel van de Klimaatweek waren workshops ‘digitale schoonmaak’. Nog zo’n dwrsverband. Er was veel belangstelling voor. De cyberambassadeurs gaan er nu mee verder. Onder meer in buurthuis De Uitwijk, steeds als het Repair Café daar is geopend (elke laatste zaterdag van de maand tussen 13.00 en 16.00 uur). Er volgen nog meer activiteiten, bijvoorbeeld samen met de ICT Werkplaats, waarbij we mensen in de doelgroep gratis computers kunnen geven, met advies en begeleiding wat betreft cyberveiligheid.”