Nieuwe etappe in de lange route van vrede en vrijheid

14 mei 2025, 14:49 Maatschappij

STOKKUM –  “Wandelen geeft je de tijd om je te bezinnen. Je wordt op jezelf teruggeworpen, hoeft je niet bovenmatig in te spannen, al helemaal niet omdat je deze route heel mooi kunt verdelen in etappes die je telkens weer laten nadenken over de unieke betekenis van vrijheid, die geldt voor onze Duitse buren en voor onszelf. Landen die aan de wieg hebben gestaan van een verenigd Europa. Gesticht vanuit de gedachte: nooit meer oorlog.”

Door Sander Grootendorst

Dit zei Harry de Vries maandagmiddag 12 mei tijdens een van de laatste bijeenkomsten die hij bezocht als burgemeester van Montferland. Hij draagt de ambtsketen over aan Anne-Marie Fellinge. Op het terras van etablissement ’t Klaphek in Stokkum kwamen genodigden tezamen om te vieren dat de grensoverschrijdende etappe van de ‘Liberation Route’ tussen de gemeenten Emmerich en Montferland officieel in gebruik werd genomen. De Vries en zijn Emmerichse collega Peter Hinze zouden even later het bijbehorende gedenkteken onthullen.

Lange-afstandswandelpad ‘Liberation Route Europe’ heeft tot doel mensen en organisaties te verbinden die zich inzetten voor het levend houden van de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog, niet in de laatste plaats om daar lering uit te trekken. Jeroen Drabbe van de in Lochem gevestigde onderneming AbelLeisure – gespecialiseerd in het regelen van wandel- en andere routes – vertelde erover bij ’t Klaphek: “De basisroute voert van Normandië naar Berlijn. De Nederlandse tak van de route volgt de voetsporen van de Canadese bevrijders vanuit Zeeland naar Groningen en doorkruist ook de Achterhoek. Hij vormt hier een streekpad door elf gemeenten aan deze kant van de grens en drie – Emmerich, Kleve en Kranenburg – aan de andere. Hier wordt de regionale geschiedenis van de laatste fase van de Tweede Wereldoorlog verteld.”

Verhalenpanelen
Het Montferlands-Emmerichse aandeel is een initiatief van de Stichting Bevrijdingsroute Montferland ‘44/’45, die samenwerkte met een grote schare aan vrijwilligers om in totaal veertien lokale ommetjes uit te stippelen. Drabbe: “Onderweg zijn de verhalen te lezen en te beluisteren in de omgeving waar ze zich tachtig jaar en langer geleden hebben afgespeeld. Overal langs de route staan ‘verhalenpanelen’.”

‘In onze beleving bestaan
de grenzen tussen beide
gemeentes niet meer’

Het is essentieel dat die verhalen worden doorgegeven. Burgemeester De Vries: “We hebben heel lang gedaan alsof vrijheid vanzelfsprekend was. Maar nu... enerzijds vieren we die vrijheid, zeggen we: nooit meer oorlog. Anderzijds zeggen we: Haal een noodpakket in huis, want er is een oorlogsdreiging.”
Vrede en vrijheid worden aan weerszijden van de Nederlands-Duitse grens in elk geval gekoesterd, stelde De Vries: “Peter Hinze en ik zijn de afgelopen jaren samen opgetrokken om juist te benadrukken dat de grenzen tussen de beide gemeentes in onze beleving niet meer bestaan. Een goede buur is beter dan een verre vriend. Dat hebben we de laatste tijd gemerkt. Die verre vriend overzee blijkt nogal wisselvallig van aard. Daarom is het zo belangrijk dat wij elkaar vasthouden.”

En niet alleen elkaar: “Als je bij zo’n wandeling denkt aan vrijheid voor jezelf, voor je kinderen en kleinkinderen – hopelijk kunnen zij die over twintig jaar nog net zo ervaren als wij nu –, laat je gedachten dan ook uitgaan naar mensen die een veilig heenkomen zoeken in onze landen: gun hun ook de vrijheid. Laat de schreeuwende minderheid niet de overhand krijgen. In de jaren dertig van de vorige eeuw zeiden velen: ach, dat valt wel mee wat er in Duitsland gebeurt. In deze tijd hoor ik vaak zeggen: ach het valt wel mee wat er in Nederland gebeurt... Met een minister die het nalaat om mensen die huis en haard hebben moeten achterlaten fatsoenlijk op te vangen.”

‘Breekbaar als glas’
Burgemeester Hinze viel zijn ambtsgenoot bij: “In Duitsland heeft het wat langer geduurd voordat we begrepen wat er was gebeurd. Totdat [Bondspresident] Weiszäcker zei dat wij óók zijn bevrijd van het nazi-regime. Dat brengt een verplichting met zich mee, namelijk: dat we het niet mogen vergeten. De gedenkstenen langs de wandelroute wijzen ons daarop. De huidige tijd leert opnieuw dat democratie en vrijheid breekbaar zijn als glas. Als het ons uit de hand valt, is het stuk. Het is van wezenlijk belang dat ook jongeren daarvan doordrongen raken.”

Vervolgens citeerde Hinze een oudere: de vorige week op 103-jarige leeftijd overleden Holocaust-overlevende Margot Friedland. “Zij heeft een groot deel van haar leven besteed aan het op scholen vertellen over de oorlog, de oorzaken en de gevolgen ervan. Ze zei: ‘Er bestaat geen joods bloed en geen moslimbloed, er bestaat alleen menselijk bloed. We zijn allemaal mensen die in vrijheid en vrede willen leven.”

Na een zonovergoten wandeling van 850 meter van ‘t Klaphek over de Linthorstweg naar de grens, onthulden De Vries en Hinze het gedenkteken, de zogenoemde ‘vector’, ontworpen door de Amerikaanse kunstenaar Daniel Libeskind, die op tal van plaatsen in Europa de route markeert.

Marjolein Jenneskens, drijvende kracht achter de bevrijdingsroute, ontving uit handen van burgemeester Harry de Vries de eerste set routekaarten. Foto: Sander Grootendorst 

Routekaarten
Je kunt wandelen aan de hand van drie apps, of zelf een gpx-bestand downloaden. Er zijn ook losse routekaarten beschikbaar. Drabbe had ze bij ‘t Klaphek al aan het publiek getoond. “Dit zijn de eerste negen”, zei hij. “Er volgen er nog drie. Je kunt ze verzamelen en er zelf een routeboekje van maken. Een routeboekje met als thema tachtig jaar vrijheid.”
Burgemeester De Vries had het eerste exemplaar overhandigd aan Marjolein Jenniskens, drijvende kracht bij de Montferlandse Vereniging voor Toerisme en de stichting Bevrijdingsroute. Ze had alle bezoekers op het terras in vriendelijke bewoordingen welkom geheten. Aan mensen zoals zij, en alle andere betrokkenen bij de lange-afstandsroute van de vrede, zal het niet liggen.
Nooit meer oorlog!

Meer informatie over de Liberationroutes Achterhoek is hier te vinden.