Houtkachel doven
In zijn column Hout kloven (27 maart 2024) zegt Paul Bombeld dat hout drie keer verwarmt: bij het kappen, bij het kloven en bij het verbranden. Er zijn drie zwaarwegende redenen om de houtkachel voor altijd te doven: de volksgezondheid, het klimaat en het milieu.
Om met de volksgezondheid te beginnen. In 2022 deed de universiteit Utrecht, samen met TNO, RIVM en de GGD Amsterdam (de luchtkwaliteitsexperts onder de GGD’en) op vier plaatsen onderzoek naar houtrook, waaronder in Zutphen. Met behulp van speekseltesten werd bewezen dat kort na het aansteken van houtkachels al de eerste nadelige gezondheidskundige effecten bij mensen zijn aan te tonen. Vanwege de hoge kosten werd alleen in Zutphen gemeten met levoglucosan, een markerstof voor houtrook. De meetapparatuur daarvoor stond ergens tussen de Zuidwijken en Leesten opgesteld.
Tijdens de meetperiode was het mild winterweer, maar ook toen werden er hoge waarden gemeten. Een bestuurslid van de Stichting HoutrookVrij en ondergetekende hebben aan de wetenschappers gevraagd wat dit voor de wijkbewoners betekent. Houtstook, dat is het verhaal van een kleine minderheid die de gezondheid van de hele buurt én van de eigen huisgenoten op het spel zet.
In tegenstelling tot wat veel mensen denken veroorzaakt houtrook niet alleen klachten bij longpatiënten. Houtrook bevat vele schadelijke stoffen die we ook kennen van de affaires rond Tatasteel (kankerverwekkende PAKs) en Schiphol (ultrafijnstof). De ziektelast en zorgkosten van houtstook zijn hoog. Houtstook vergroot de risico’s op ernstige ziekten als hart- en vaatziekten (beroerten), alle soorten kankers, dementie en veroorzaakt naar schatting 2700 doden per jaar.
Alle GGD’en maken zich ernstig zorgen over de houtkachel, sommige regio’s zeggen ronduit dat houtstook geheel vermeden dient te worden. Op het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat worden maatregelen genomen om gemeenten te helpen bij het verminderen van houtstook. Denk daarbij aan subsidies voor het weghalen van rookkanalen, houtstookvrije wijken en een informatiecampagne. Hopelijk wordt dit gevolgd door strengere maatregelen om de houtkachel en de houtrookoverlast ervan te bestrijden.
De houtkachel is ook een slechte keus voor het klimaat. Elke houtkachel stoot twee keer zoveel CO2 uit als een gaskachel. En dan het milieu. In houtrook zitten verschillende stoffen die op de lijst van Zeer Zorgwekkende Stoffen van het RIVM staan. Een voorbeeld: kwik uit houtstook vormt een ernstige bedreiging voor zoetwatervissen. Maar in een Natura 2000-gebied als onze IJssel zijn de vissen niet veilig. De houtkachel vervuilt niet alleen de lucht, maar ook het water en de bodem.
Mariël Ellens, HoutrookVrij Zutphen