Een detail van Zutphens eerste museumstuk, de globe van Van Langren. Die is vorig jaar na een grondige restauratie teruggeplaatst. De restauratie werd mede bekostigd door de Vereniging Vrienden Musea Zutphen. Archieffoto Patrick van Gemert / Zutphens Persbureau
Een detail van Zutphens eerste museumstuk, de globe van Van Langren. Die is vorig jaar na een grondige restauratie teruggeplaatst. De restauratie werd mede bekostigd door de Vereniging Vrienden Musea Zutphen. Archieffoto Patrick van Gemert / Zutphens Persbureau

‘Vrienden Musea Zutphen steeds belangrijker’

Cultuur

ZUTPHEN – De Vereniging Vrienden Musea Zutphen bestaat zestig jaar. Reden voor een feestje met – hoe kan het ook anders – een groot cultureel-informatief karakter. En een blik vooruit: hoe zal het de komende zestig jaar gaan? Museumdirecteur Paulo Martina: “Ik zie voor de Vrienden een steeds grotere rol weggelegd.”

Door Sander Grootendorst

Het aandeel van de vereniging is nu al aanzienlijk, vooral door de bijdragen aan aankopen en restauraties. Museumconservator Christiaan te Strake verteld op de jublieumbijeenkomst donderdagmiddag over het herstel van de Globe van Van Langren dat zonder steun van de Vrienden niet tot stand zou zijn gekomen. De wereldbol uit 1609 is te beschouwen als het eerste museumstuk in Zutphen überhaupt, aangekocht door het toenmalige bestuur van de stad waarin nog helemaal geen museum stond.

Verenigingslid Willem Sprengers lichtte de aanwezigen in over de geschiedenis van de Vrienden, in 1962 opgericht als opvolger van kunstvereniging Pictura. Hij herinnerde het publiek eraan dat de Vrienden ooit een stenen tafel aan het museum hebben geschonken, die naar zijn idee een plek in de huidige museumtuin verdient. Volgens Te Strake bevindt het cadeau zich in de Overtuin in Warnsveld, weliswaar buiten het zicht van museumbezoekers, maar wel “op een hele mooie plek”. Sprengers deed ook nog de suggestie om de museumtuin om te dopen tot ‘Vriendentuin’.

Concreet ging directeur Martina daar niet op in. Wel benadrukte hij de grote betekenis van de vereniging. Hij ziet voor de vrienden een “steeds grotere rol” weggelegd. Niet allen wat betreft bijdragen aan aankopen, ook bij de ondersteuning van evenementen. Want om te kunnen overleven moeten musea met hun tijd meegaan, en dat wil zeggen: meer doen dan alleen maar tentoonstellingen organiseren, meer samenwerken met “culturele partners”. Dat gebeurt ook al. Martina liet een foto zien van de recente Museumnacht, de eerste in de Zutphense geschiedenis. “Het was een groot succes.” 

Maar hoe doe je dat: met de tijd meegeaan? Hoe ziet de toekomst van de Zutphense Musea eruit? Aan de hand van een aantal afbeeldingen keek Martina in zijn glazen bol. Een wezenlijke eigenschap die wat hem betreft moet blijven bestaan: “Het museum als lieu de memoir, plaats van herinnering. Waar je in aanraking komt met het authentieke.” Zo vanzelfsprekend is dat niet: “Musea houden zich steeds vaker bezig met nieuwe technieken, met virtuele verschijningen van objecten, waardoor je het originele object niet meer ziet.” Digitale reproducties geven meer informatie dan het eigenlijke schilderij. “Sommigen pleiten voor een museum waarin die helemaal niet meer te zien zijn: alles wordt virtueel gepresenteerd.” Een zucht van afkeuring was hoorbaar in de zaal.

Zal het zover komen? Misschien toch maar niet. Martina verwees naar de filosoof Walter Benjamin, die honderd jaar geleden schreef over kunst in het tijdperk van de ‘technische reproduceerbaarheid’. Lokt die niet alle bezoekers weg uit het museum? Nee hoor, zei Martina. “Wie schetste Benjamins verbazing? Hoe vaker een kunstwerk werd gereproduceerd, hoe groter het verlangen om het origineel te zien. De mensen verdrongen zich rond de Mona Lisa.”

Inmiddels heeft die ‘technische reproduceerpaarheid’ ongekende mogelijkheden opgeleverd en met de opkomst van computers en internet heeft toch een gevoelsmatige verschuiving plaatsgevonden. Die ontwikkelingen hoeven evenwel geen bedreiging te vormen voor musea, ze bieden juist nieuwe mogelijkheden om kunst interactief te beleven. Ter plaatse, tussen de kunstwerken.

‘Insta-museum’
Daarnaast zijn allerlei initiatieven in opkomst. Zoals het ‘Insta-museum’. “Bedoeld om jongeren naar het museum te krijgen. Je kunt er leuke selfies maken bij allerlei installaties. Maar daar zit natuurlijk totaal geen diepgang in. Er was zo’n museum opgericht, dat is alweer failliet.”
Kansrijker is het ‘immersieve’ museum. “Dan wandel je letterlijk door allerlei enorme installaties heen, je wordt al bezoeker zelf onderdeel van de kunstwerken. In de Flevopolder zijn plannen voor een immersief museum. Lijkt me ook de meest geschikte provincie ervoor.”

Zelf houdt Martina zich liever aan de Zutphense schaal. Met dien verstande dat hij graag meegaat in de verbreding van de maatschappelijke functie van musea. “Waarbij je ook zichtbaar bent buiten de muren van je eigen gebouw en samenwerking zoekt met buurten, met woningbouwverenigingen enzovoort. Zodat je meer bent dan alleen een tentoonstellingenfabriek.”

Daar ligt volgens Martina ook een uitdaging voor de Vrienden. Waar de onophoudelijke financiële uitdagingen nog bijkomen. Want bezuinigen luidt het devies. “In het verhaal van Willem Sprengers hoorden we dat de overheid zestig jaar geleden meer regie over de musea wilden hebben. Tegenwoordig trekt de overheid zich terug.” Des te meer reden om de Vrienden dankbaar te zijn, aldus Martina. “Jullie vereniging is voor ons meer dan een luxe. De vrienden zijn voor de Musea misschien wel steeds meer een noodzaak.”

Jubileumcadeau
Hoewel ze zelf jarig zijn gaven de Vrienden een cadeau aan Musea Zutphen. Een schilderij van de Zutphense kunstenaar Edith Meijering, door Martina en de zijnen zelf uit haar nalatenschap uit te zoeken. Het werd een werk uit 1998 waarop een poedel is afgebeeld. De titel is Poedel (Pink Ears). “Ook in gedachten aan mijn voorganger”, zei Martina. Voor Tiana Wilhelm zal het ongetwijfeld een reden zijn om Zutphen nog eens te bezoeken. Ze is een fan van het werk van Meijering én een groot hondenliefhebster. 

Advertenties doorgeplaatst vanuit Contact Zutphen-Warnsveld